วิธีอ่านมิเตอร์ไฟฟ้า MEA/PEA จานหมุน & ดิจิตอล & TOU ฉบับเข้าใจง่าย
อ่านมิเตอร์ไฟฟ้าเป็นแล้วชีวิตง่ายขึ้นเยอะ — เช็กได้เองว่าเดือนนี้ใช้ไฟกี่หน่วย บิลที่มาเก็บตรงกับที่ใช้จริงไหม และห้องเช่าโดนคิดเกินหรือเปล่า หน้านี้สอนอ่านทั้งมิเตอร์จานหมุน มิเตอร์ดิจิตอล และมิเตอร์ TOU ทีละขั้นตอน พร้อมภาพประกอบและตัวอย่างคำนวณจริง
การอ่านมิเตอร์ไฟฟ้าคือการจดตัวเลขหน่วยไฟฟ้า (kWh) จากหน้ามิเตอร์ โดยอ่านตัวเลขจากซ้ายไปขวา มิเตอร์จานหมุนขนาด 5(15) และ 15(45) แอมป์ ไม่ต้องอ่านช่องสุดท้าย เพราะเป็นช่องทศนิยม (กรอบสีแดง) ส่วนขนาด 30(100) และ 50(150) แอมป์ อ่านครบทั้ง 5 หลัก มิเตอร์ดิจิตอลให้จดตัวเลขตอนหน้าจอแสดง โค้ด 000 (หน่วยรวมทั้งหมด) จากนั้นนำค่าที่อ่านได้ครั้งนี้ ลบ ค่าครั้งก่อน = จำนวนหน่วยที่ใช้ อ่านเรื่องค่าไฟบ้านทั้งระบบต่อได้ที่ คู่มือค่าไฟฟ้าสำหรับคนไทย
มิเตอร์ไฟฟ้ามีกี่แบบ? จานหมุน vs ดิจิตอล ต่างกันยังไง
มิเตอร์ไฟฟ้าบ้านในไทยมี 2 แบบหลัก ทั้ง MEA (กรุงเทพฯ–นนทบุรี–สมุทรปราการ) และ PEA (จังหวัดอื่น) ใช้วิธีอ่านแบบเดียวกัน:
มิเตอร์จานหมุน (Electromechanical)
มีจานอะลูมิเนียมหมุนอยู่ด้านใน หน้าปัดแสดงตัวเลข 5 ช่อง (0–9) ตัวเลขค่อย ๆ หมุนเพิ่มตามหน่วยที่ใช้ พบมากในบ้านเก่าและมิเตอร์ขนาดเล็ก
มิเตอร์ดิจิตอล (Digital / Electronic)
หน้าจอ LCD แสดงตัวเลขตรง ๆ พร้อม "โค้ด" กำกับว่าตอนนี้กำลังแสดงค่าอะไร (หน่วยรวม วันที่ แรงดัน ฯลฯ) การไฟฟ้าทยอยเปลี่ยนจากจานหมุนมาเป็นดิจิตอลมากขึ้นเรื่อย ๆ มิเตอร์ TOU ก็เป็นดิจิตอลเช่นกัน
ขนาดมิเตอร์บ้านที่พบบ่อยคือ 5(15), 15(45), 30(100) และ 50(150) แอมป์ — ตัวเลขหน้าคือกระแสปกติ ตัวเลขในวงเล็บคือกระแสสูงสุด ขนาดมีผลกับ "วิธีอ่าน" ของมิเตอร์จานหมุนด้วย (ดูหัวข้อถัดไป) ถ้ากำลังจะขอมิเตอร์ใหม่หรืออยากรู้ค่าธรรมเนียมแต่ละขนาด ดูที่ ขอมิเตอร์ไฟฟ้าใหม่ ราคาเท่าไหร่
วิธีอ่านมิเตอร์แบบจานหมุน (ทีละขั้นตอน)
มิเตอร์จานหมุนอ่านง่ายกว่าที่คิด มีแค่ 4 ขั้น:
1. หาช่องตัวเลขบนหน้าปัด
มองหาแถวตัวเลข 5 ช่องบนหน้าปัดมิเตอร์ (แต่ละช่องคือหลักหนึ่งของเลขหน่วยไฟ) สังเกตว่าช่องขวาสุดมีกรอบหรือตัวเลขสีแดงหรือไม่ — นั่นคือช่องทศนิยม
2. อ่านตัวเลขจากซ้ายไปขวา
อ่านเรียงจากหลักใหญ่ไปหลักเล็ก (ซ้าย → ขวา) ถ้าตัวเลขในช่องกำลังคาบเกี่ยวระหว่างสองเลข ให้ใช้เลขที่ "น้อยกว่า"
3. ใช้กติกาตามขนาดมิเตอร์
ขนาด 5(15)A และ 15(45)A: ช่องสุดท้ายเป็นทศนิยม ไม่ต้องอ่าน (อ่านแค่ 4 หลักแรก) | ขนาด 30(100)A และ 50(150)A: ไม่มีช่องทศนิยม อ่านครบทั้ง 5 หลัก — กติกานี้เป็นวิธีอ่านตามการไฟฟ้านครหลวง (MEA)
4. จดเลขพร้อมวันที่
จดค่าที่อ่านได้พร้อมวันที่ (ถ่ายรูปเก็บไว้ยิ่งดี) เดือนหน้าอ่านซ้ำวันเดิม แล้วเอามาลบกันจะได้จำนวนหน่วยที่ใช้จริง
วิธีอ่านมิเตอร์ดิจิตอล + ตารางโค้ด 000/009/090
มิเตอร์ดิจิตอลแสดงตัวเลขชัดเจนบนจอ LCD แต่จอเดียวแสดงหลายค่า สลับกันไปเรื่อย ๆ โดยมี "โค้ด" กำกับว่ากำลังแสดงอะไร ขั้นตอนอ่านคือ:
1. ดูหน้าจอ LCD ที่สลับแสดงค่า
หน้าจอจะเปลี่ยนค่าที่แสดงเองเป็นระยะ แต่ละค่ามีเลขโค้ดกำกับ (มุมจอ) เช่น 000, 009, 090
2. รอโค้ด 000 = หน่วยรวมทั้งหมด
ตัวเลขที่แสดงคู่กับโค้ด 000 คือหน่วยไฟฟ้าสะสมทั้งหมด (kWh) — นี่คือเลขที่ต้องจด ตัวเดียวกับที่การไฟฟ้าใช้คิดบิล
3. โค้ดอื่นคือค่าประกอบ
โค้ดอื่น ๆ เช่น 009 (หน่วยรอบบิลก่อน) 090 (วันที่) 500 (แรงดัน) เป็นข้อมูลประกอบ ไม่ใช่เลขที่ใช้คิดบิลรอบนี้ ดูความหมายในตารางด้านล่าง
4. จดค่าโค้ด 000 พร้อมวันที่
จดตัวเลขหน้าโค้ด 000 พร้อมวันที่ไว้เทียบเดือนถัดไป — วิธีคิดหน่วยเหมือนมิเตอร์จานหมุนทุกประการ
ตารางโค้ดมิเตอร์ดิจิตอลที่พบบ่อย
| โค้ด | ความหมาย |
|---|---|
| 000 | หน่วยไฟฟ้ารวมที่ใช้ไปทั้งหมด (kWh) — เลขที่ต้องจด |
| 009 | หน่วยไฟฟ้ารอบบิลที่แล้ว |
| 090 | วันที่ปัจจุบัน |
| 091 | เวลาปัจจุบัน |
| 093 | กำลังไฟฟ้าที่กำลังใช้งานขณะนี้ |
| 300 | หน่วยไฟฟ้าที่ผลิต/ขายคืน (กรณีติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้า) |
| 500 | แรงดันไฟฟ้า (~220V) |
| 503 | กระแสไฟฟ้า (A) |
| 512 | ค่า Power Factor |
ตารางนี้เป็นชุดโค้ดที่พบบ่อยตามเอกสารช่างทั่วไป โค้ดจริงอาจต่างกันตามยี่ห้อ/รุ่นมิเตอร์ — ตรวจสอบกับคู่มือมิเตอร์ของคุณหรือสอบถามการไฟฟ้า (MEA 1130 / PEA 1129) หมายเหตุโค้ด 300: เป็นหน่วยไฟที่ขายคืนเข้าระบบ ถ้าสนใจกติกาการขายไฟคืนของไทย ดู Net Metering / Net Billing
มิเตอร์ TOU อ่านยังไง (หลายหน้าจอสลับกัน)
มิเตอร์ TOU (Time-of-Use) คือมิเตอร์ดิจิตอลที่บันทึกหน่วยแยกตามช่วงเวลา — ใช้ไฟช่วง On-Peak กี่หน่วย ช่วง Off-Peak กี่หน่วย หน้าจอจึงสลับแสดงหลายรายการ: หน่วยรวม แล้วก็หน่วยของแต่ละช่วงเวลา ไล่วนไปเรื่อย ๆ แต่ละรายการมีโค้ด/สัญลักษณ์กำกับซึ่งต่างกันตามรุ่นมิเตอร์ วิธีที่ชัวร์คือดูคู่มือรุ่นนั้น ๆ หรือสอบถามการไฟฟ้า อย่าเดาเองว่าจอไหนคือช่วงเวลาไหน
อัตราค่าไฟของแต่ละช่วงเวลาดูได้ที่ ตารางค่าไฟ TOU On/Off-Peak ส่วนใครยังไม่มีมิเตอร์ TOU แต่อยากเปลี่ยน อ่านขั้นตอนที่ วิธีขอมิเตอร์ TOU (PEA/MEA)
อ่านค่าแล้ว คิดเป็นค่าไฟยังไง (ตัวอย่างจริง)
สูตรเดียวจบ: หน่วยที่ใช้ = ค่าที่อ่านได้ครั้งนี้ − ค่าที่อ่านได้ครั้งก่อน
ตัวอย่างมิเตอร์เล็ก (มีช่องทศนิยม)
ต้นเดือนมิเตอร์แสดง 7660.5 → อ่านเป็น 7660 (ไม่นับทศนิยม) สิ้นเดือนแสดง 7780.8 → อ่านเป็น 7780 ดังนั้นเดือนนี้ใช้ไฟ 7780 − 7660 = 120 หน่วย (kWh) — ตัวอย่างตามวิธีอ่านของ MEA
ตัวอย่างมิเตอร์ใหญ่ (อ่านครบ 5 หลัก)
มิเตอร์ 30(100)/50(150)A ไม่มีทศนิยม: ต้นเดือน 75650 สิ้นเดือน 76750 → ใช้ไฟ 76750 − 75650 = 1,100 หน่วย
ได้จำนวนหน่วยแล้ว อยากรู้ว่าคิดเป็นเงินกี่บาท? แปลงตามสูตรขั้นบันไดที่ วิธีคิดค่าไฟบ้านด้วยตัวเอง หรือให้เครื่องมือ วิเคราะห์บิลค่าไฟ คิดให้อัตโนมัติ อัตราต่อหน่วยล่าสุดของผู้ใช้แต่ละประเภทดูที่ ค่าไฟหน่วยละกี่บาท 2569 และถ้าสงสัยว่าทำไมใช้หน่วยเท่าเดิมแต่บิลขึ้น ๆ ลง ๆ คำตอบมักอยู่ที่ ค่า Ft ซึ่งปรับทุก 4 เดือน
เช็กเลขมิเตอร์กับบิลให้ตรงกัน (No./CA + หน่วยในบิล)
อ่านมิเตอร์เป็นแล้ว ใช้ตรวจ 3 อย่างนี้ได้ทันที:
เช็กว่าเป็นมิเตอร์ของเราจริง — บนตัวมิเตอร์มีป้ายโลหะ/สติกเกอร์แสดงหมายเลขเครื่อง (No.) เทียบกับหมายเลขเครื่องวัด/รหัสในบิลค่าไฟให้ตรงกัน (ตำแหน่งและชื่อช่องในบิลต่างกันตามการไฟฟ้า — ดูในบิลของคุณ) จะได้ไม่จ่ายค่าไฟแทนห้องข้าง ๆ
เทียบเลขอ่านครั้งก่อนในบิล — บิลค่าไฟจะแสดงเลขอ่านครั้งก่อนและครั้งล่าสุด ลองเทียบกับเลขที่คุณจดเองว่าใกล้เคียงกันไหม (ต่างกันได้เล็กน้อยตามวันที่จดจริงของเจ้าหน้าที่)
จดเองปลายเดือน แล้วเทียบหน่วยในบิล — หน่วยที่คุณคำนวณเอง (ค่าปัจจุบัน − ค่าก่อนหน้า) ควรใกล้เคียงจำนวนหน่วยที่บิลเรียกเก็บ ถ้าห่างกันมากผิดปกติ ให้ถ่ายรูปมิเตอร์เก็บไว้แล้วติดต่อการไฟฟ้า (MEA 1130 / PEA 1129)
อยู่ห้องเช่า/หอพักที่เจ้าของตึกจดมิเตอร์ย่อยเอง? ยิ่งต้องอ่านมิเตอร์เป็น — จดเลขต้นเดือน-สิ้นเดือนด้วยตัวเอง แล้วเอาจำนวนหน่วยกับราคาต่อหน่วยที่ถูกเรียกเก็บไปเช็กใน เครื่องเช็กค่าไฟห้องเช่า ว่าเกินเพดานไหม กฎหมายคุมเพดานค่าไฟห้องเช่า (ตามวิธีคำนวณทางการของประกาศ สคบ. ปี 2568 อยู่ที่ราว 4.88 บาท/หน่วย) อ่านที่ กฎหมายค่าไฟหอพัก 2569 และดูภาพรวมว่า ค่าไฟห้องเช่าควรจ่ายหน่วยละกี่บาท
มิเตอร์ MEA กับ PEA อ่านต่างกันไหม?
ไม่ต่าง — วิธีอ่านเหมือนกันทุกขั้นตอน ต่างแค่พื้นที่ให้บริการ: MEA (การไฟฟ้านครหลวง) ดูแลกรุงเทพฯ นนทบุรี สมุทรปราการ ส่วน PEA (การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค) ดูแลจังหวัดที่เหลือ ทั้งคู่ทยอยเปลี่ยนมิเตอร์จานหมุนเป็นดิจิตอลเหมือนกัน ส่วนอัตราค่าไฟบ้านก็เท่ากันทั่วประเทศ — รายละเอียดที่ ค่าไฟ กฟภ. vs กฟน. ต่างกันไหม และตารางอัตราปัจจุบันทุกประเภทที่ ค่าไฟฟ้าปัจจุบัน
ผู้เรียบเรียง
เรียบเรียงโดยทีม CapSolar นำโดย Frank Lee (ผู้ก่อตั้ง) กติกาการอ่านมิเตอร์อ้างอิงสื่อประชาสัมพันธ์ของการไฟฟ้านครหลวง (MEA) ตารางโค้ดดิจิตอลอ้างอิงเอกสารช่างทั่วไปและควรตรวจกับรุ่นมิเตอร์ของคุณ หน้านี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะราย ข้อสงสัยรายกรณีติดต่อการไฟฟ้า (MEA 1130 / PEA 1129)
FAQ
อ่านมิเตอร์เป็นแล้ว — เช็กต่อเลยว่าโดนคิดค่าไฟเกินไหม
เอาหน่วยที่อ่านได้ไปเช็กกับเครื่องมือฟรีของเรา: ห้องเช่าเช็กเพดานราคาต่อหน่วย บ้านทั่วไปแตกบิลดูว่าจ่ายค่าอะไรบ้าง