2026 ภาพรวมกฎหมายโซลาร์เซลล์ไทย — อะไรเปลี่ยนไปบ้าง
ปี 2569 ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของกฎหมายโซลาร์เซลล์ในประเทศไทย หลังจากมีการแก้ไข พ.ร.บ.โรงงาน ทำให้การติดตั้งโซลาร์เซลล์บนหลังคาโรงงานไม่จำเป็นต้องขอใบอนุญาต รง.4 อีกต่อไป ลดระยะเวลาและขั้นตอนอย่างมาก นอกจากนี้ ERC ยังปรับเกณฑ์การกำกับดูแลตามขนาดกำลังผลิต ทำให้โรงงานขนาดเล็ก (<1 MW) สามารถติดตั้งได้ง่ายขึ้น และยังมีสิทธิประโยชน์ภาษี พ.ร.ฎ.805 ที่ให้หักค่าใช้จ่ายได้ 1.5 เท่า ซึ่งช่วยลดต้นทุนอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อเข้าใจกฎหมายแล้ว ใช้Checklist 20 ข้อเปรียบเทียบใบเสนอราคาก่อนเซ็นสัญญา สำหรับคู่มือขออนุญาตติดโซลาร์โรงงาน ดูรายละเอียดขั้นตอนได้แยกต่างหาก
เส้นเวลากฎหมายโซลาร์ไทย
โรงงานของคุณอยู่ภายใต้กฎหมายอะไรบ้าง — ตาราง Decision Matrix ตามขนาด
ขนาดของระบบโซลาร์เซลล์เป็นตัวกำหนดว่าโรงงานของคุณจะต้องปฏิบัติตามกฎหมายและขั้นตอนอะไรบ้าง ตารางด้านล่างแบ่งเป็น 3 ระดับ (Tier) ตามกำลังผลิต ช่วยให้เห็นภาพรวมได้ชัดเจน โรงงานส่วนใหญ่ที่ติดโซลาร์บนหลังคาอยู่ใน Tier 1 (<1 MW) ซึ่งมีขั้นตอนน้อยที่สุด เริ่มจากเข้าใจโครงสร้างบิลค่าไฟเพื่อประเมินจุดที่โซลาร์ช่วยลดค่าใช้จ่ายได้ สำหรับคู่มือโซลาร์โรงงานฉบับสมบูรณ์ ดูรายละเอียดเพิ่มเติม
| มิติ | <1 MW (Tier 1) | 1-10 MW VSPP (Tier 2) | >10 MW SPP/IPP (Tier 3) |
|---|---|---|---|
| กฎหมายที่เกี่ยวข้อง | พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร, PEA/MEA ระเบียบเชื่อมต่อ | พ.ร.บ.ประกอบกิจการพลังงาน, ERC ระเบียบ VSPP, Building Control Act | พ.ร.บ.ประกอบกิจการพลังงาน, ERC ระเบียบ SPP/IPP, พ.ร.บ.ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม (EIA) |
| ใบอนุญาตที่ต้องขอ | อ.1/อ.6 + PEA/MEA เชื่อมต่อ (ไม่ต้อง รง.4 แล้ว) | ใบอนุญาต ERC (VSPP) + อ.1/อ.6 + PEA/MEA + COD | ใบอนุญาต ERC (SPP/IPP) + EIA/EHIA + EGAT PPA + อ.1/อ.6 + COD |
| หน่วยงานอนุมัติ | เทศบาลท้องถิ่น + PEA หรือ MEA | ERC + เทศบาลท้องถิ่น + PEA/MEA | ERC + ONEP (EIA) + EGAT + เทศบาลท้องถิ่น |
| ระยะเวลาโดยประมาณ | 3-6 เดือน | 6-12 เดือน | 12-18 เดือน |
| หมายเหตุ | โรงงานส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มนี้ ขั้นตอนน้อยที่สุด | ต้องขอใบอนุญาต ERC เพิ่ม ใช้เวลามากขึ้น | ต้อง EIA + สัญญา EGAT PPA ซับซ้อนที่สุด |
พ.ร.บ.โรงงาน ฉบับแก้ไข — ไม่ต้องขอ รง.4 สำหรับโซลาร์บนหลังคาอีกต่อไป
ก่อนการแก้ไข พ.ร.บ.โรงงาน ในเดือนธันวาคม 2567 โรงงานทุกแห่งที่ต้องการติดตั้งโซลาร์เซลล์ต้องขอแก้ไขใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน (รง.4) เพิ่มหมวดประเภทกิจการ 88 (ผลิตไฟฟ้า) ซึ่งใช้เวลา 30-60 วัน และเพิ่มต้นทุนเอกสาร การแก้ไข พ.ร.บ.ฯ กำหนดชัดเจนว่าการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์เพื่อใช้เอง (self-consumption) ไม่ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงประเภทกิจการ จึงไม่ต้องแก้ไข รง.4 อีกต่อไป นี่คือการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญที่สุดสำหรับโรงงานขนาดเล็กและกลาง
ในช่วงเปลี่ยนผ่าน เจ้าหน้าที่ DIW บางพื้นที่อาจยังไม่ทราบการแก้ไข ให้อ้างอิงประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมฉบับล่าสุดที่ระบุการยกเว้นชัดเจน หากยังมีปัญหา ให้ติดต่อ EPC ของคุณ (เช่น CapSolar) เพื่อประสานงานกับหน่วยงานแทน
กฎระเบียบ ERC — ผลิตไฟใช้เอง เชื่อมต่อสายส่ง และขายไฟส่วนเกิน
คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (ERC) กำกับดูแลการผลิตไฟฟ้าตามขนาดกำลังผลิต: ระบบ <1 MW ที่ผลิตเพื่อใช้เอง (self-generation) ได้รับการยกเว้นใบอนุญาต ERC; ระบบ 1-10 MW ต้องขอใบอนุญาต VSPP (Very Small Power Producer); ระบบ >10 MW ต้องขอใบอนุญาต SPP หรือ IPP การเชื่อมต่อสายส่งแบ่งตามระดับแรงดัน: <69 kV เชื่อมกับ PEA/MEA โดยตรง, ≥69 kV ต้องประสานกับ EGAT สำหรับโรงงานที่ต้องการขายไฟส่วนเกิน ต้องสมัครโปรแกรม net-metering ของ PEA/MEA (อัตราซื้อคืนปัจจุบันประมาณ 2.20 บาท/kWh) สำหรับรายละเอียดค่าไฟฟ้าโรงงานไทย 2026 ดูหน้าอัตราค่าไฟฟ้า
<1 MW: ไม่ต้องใบอนุญาต ERC
1-10 MW: ใบอนุญาต VSPP
>10 MW: ใบอนุญาต SPP/IPP
ข้อมูล ณ พฤษภาคม 2569 อาจมีการเปลี่ยนแปลง
สิทธิประโยชน์ภาษี — ลดหย่อน 1.5 เท่า ตาม พ.ร.ฎ.805 + BOI
พระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 805 ให้สิทธิหักค่าใช้จ่ายในการลงทุนอุปกรณ์พลังงานแสงอาทิตย์ได้ถึง 1.5 เท่าของมูลค่าที่ลงทุนจริง สำหรับการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล (CIT) ซึ่งสามารถรวมกับสิทธิประโยชน์ BOI Section 7.1 (ยกเว้น CIT 8 ปี + 0% อากรนำเข้า) ได้ นอกจากนี้ยังสามารถขายคาร์บอนเครดิต T-VER ผ่าน TGO ได้อีกด้วย คำนวณ ROI โซลาร์โรงงาน ด้วยเครื่องมือฟรีของเรา สำหรับสิทธิประโยชน์ BOI โซลาร์ 2026 ดูรายละเอียดเพิ่มเติม และตรวจสอบเงินอุดหนุนโซลาร์ ผ่านเครื่องมือตรวจสอบเงินอุดหนุน
ตัวอย่างการคำนวณ: ระบบ 500 kW
Direct PPA และ Third Party Access — ช่องทางใหม่ปี 2026
Direct PPA คือโมเดลที่ผู้ผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนสามารถขายไฟให้ผู้ใช้ไฟโดยตรงผ่านสายส่งของ PEA/MEA/EGAT โดยจ่ายค่า wheeling charge ประมาณ 1.07 บาท/kWh ในปี 2026 ERC เปิดนำร่อง Direct PPA ขนาดรวม 2,000 MW สำหรับรายละเอียดเพิ่มเติม ดูDirect PPA คู่มือฉบับเต็ม เพื่อทำความเข้าใจโมเดลนี้ให้ลึกขึ้น PPA คืออะไร อ่านพื้นฐาน PPA และPPA vs EPC เปรียบเทียบ ดูความแตกต่างระหว่างสองโมเดล
จากกฎหมายสู่การติดตั้ง — Quick-Reference Flowchart
ขั้นตอนจากกฎหมายสู่การติดตั้งจริง สรุปเป็น 7 ขั้นตอน ตั้งแต่การกำหนดขนาดระบบจนถึงการจ่ายไฟเข้าระบบ ระยะเวลาประมาณ: 3-6 เดือน (<1 MW), 6-12 เดือน (VSPP), 12-18 เดือน (SPP) วิเคราะห์ค่าไฟโรงงาน เพื่อดูว่าโรงงานของคุณจะประหยัดได้เท่าไหร่ สำหรับราคาแผงโซลาร์ไทย 2026 ดูราคาอัปเดตล่าสุด
กำหนด Tier ของโรงงาน
ดูตาราง Decision Matrix ด้านบน — ขนาดระบบกำหนด Tier
ยืนยันการยกเว้น รง.4
ระบบ self-consumption ไม่ต้องแก้ไข รง.4 ตาม พ.ร.บ.โรงงานฉบับแก้ไข
ยื่นขอ PEA/MEA เชื่อมต่อ
เตรียม single-line diagram + เอกสารโรงงาน ยื่นกับ PEA หรือ MEA
ขอใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร (อ.1/อ.6)
ยื่นแบบโครงสร้างรับน้ำหนักโซลาร์ + แบบแปลนดัดแปลงต่อเทศบาล
ถ้า VSPP: ขอใบอนุญาต ERC
สำหรับระบบ 1-10 MW ต้องขอใบอนุญาต VSPP จาก ERC เพิ่ม
เคลมสิทธิประโยชน์ภาษี
ยื่น พ.ร.ฎ.805 (หักค่าใช้จ่าย 1.5 เท่า) + BOI Section 7.1 (ถ้ามี)
Commissioning จ่ายไฟเข้าระบบ
ผ่าน COD Inspection + ติดตั้ง bidirectional meter + เริ่มผลิตไฟ
บทความที่เกี่ยวข้อง
พร้อมเริ่มต้นติดตั้งโซลาร์เซลล์ตามกฎหมายใหม่?
ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญของเราฟรี เราช่วยดำเนินการใบอนุญาตทุกขั้นตอน