ก่อนจะลงลึกในแต่ละขั้นตอน นี่คือ "ภาพรวม" ของกฎระเบียบทั้งหมดสำหรับโซลาร์บนหลังคาเชิงพาณิชย์ในไทยไว้ที่เดียว: ใครกำกับดูแล ต้องขอใบอนุญาตหรือ รง.4 ไหม เชื่อมต่อกริดอย่างไร ส่งออกไฟได้หรือไม่ และมีสิทธิประโยชน์ภาษีอะไรบ้าง พร้อมลิงก์ไปคู่มือเชิงลึกแต่ละเรื่อง
กฎระเบียบโซลาร์บนหลังคาในไทยกำกับตาม "ขนาดกำลังผลิต" เป็นหลัก: ระบบต่ำกว่า 1 MW ที่ใช้ไฟเอง (self-consumption) ไม่ต้องขอใบอนุญาตจาก กกพ. (ERC) และตั้งแต่การแก้ไข พ.ร.บ.โรงงาน ปลายปี 2567 ก็ไม่ต้องแก้ไข รง.4 อีกต่อไป — เหลือเพียงการขอเชื่อมต่อกริดกับ PEA หรือ MEA และใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร ส่วนระบบขนาดใหญ่ การส่งออกไฟ หรือสัญญา Direct PPA จะมีขั้นตอนใบอนุญาตเพิ่มเติม หน้านี้สรุปภาพรวมแต่ละด้านแล้วลิงก์ไปคู่มือเชิงลึก
กรอบกฎระเบียบโซลาร์บนหลังคาในไทยปี 2569 ค่อนข้างนิ่งและเอื้อต่อการลงทุนมากขึ้นเทียบกับไม่กี่ปีก่อน นี่คือ 5 หัวข้อหลักที่เป็นปัจจุบันสำหรับปีนี้ — แต่ละข้อยึดตามหลักการที่มีผลบังคับใช้ และควรยืนยันตัวเลข/เกณฑ์ล่าสุดกับ กกพ. (ERC), PEA/MEA หรือกรมสรรพากรก่อนตัดสินใจ:
1. ใบอนุญาตยังยึดตามขนาด (ไม่เปลี่ยน): ระบบใช้ไฟเองต่ำกว่า 1 MW ยังได้รับยกเว้นใบอนุญาตผลิตไฟจาก กกพ. โดย 1–10 MW เป็น VSPP และเกิน 10 MW เป็น SPP/IPP — โครงสร้างนี้ยังเป็นกรอบที่ใช้ในปี 2569
2. รง.4 ผ่อนคลายแล้ว (มีผลต่อเนื่องถึง 2569): หลังการแก้ไข พ.ร.บ.โรงงานปลายปี 2567 การติดโซลาร์บนหลังคาเพื่อใช้ไฟเองไม่ถือเป็นการเปลี่ยนประเภทกิจการโรงงาน จึงไม่ต้องแก้ไข รง.4 — ยกเว้นกรณีส่งออกไฟมีนัยสำคัญหรือทำ Direct PPA
3. การจัดการไฟส่วนเกิน — net-metering ยังจำกัด: สำหรับโรงงานเชิงพาณิชย์ การคิดแบบ net-metering 1:1 เปิดให้เฉพาะบางประเภทผู้ใช้/รายเล็กเท่าที่ PEA/MEA กำหนด ส่วนใหญ่ใช้ net-billing (รับซื้อส่วนเกินในราคาต่ำกว่าค่าไฟปลีก) หรือ zero-export ดังนั้นในปี 2569 การออกแบบให้ใช้ไฟเองสูงสุดยังเป็นกลยุทธ์คุ้มค่าที่สุด — ควรยืนยันรูปแบบที่ใช้ได้กับ PEA/MEA ตามประเภทมิเตอร์ของคุณ
4. สิทธิประโยชน์ภาษีกำลังเปิดกว้าง: พ.ร.ฎ.805 ให้หักค่าอุปกรณ์โซลาร์ 1.5 เท่าจากภาษีนิติบุคคล (ซ้อนกับ BOI มาตรา 7.1 ได้) และในปี 2569 ยังเพิ่มสิทธิ์ลดหย่อนภาษีบุคคลธรรมดาสำหรับโซลาร์หลังคาที่อยู่อาศัยสูงสุด 200,000 บาท (ค่าใช้จ่าย 3 มี.ค. 2569 – 31 ธ.ค. 2571) — รายละเอียด/เงื่อนไขควรยืนยันกับกรมสรรพากร
5. Direct PPA เริ่มเป็นรูปเป็นร่าง: ปี 2569 มีโครงการนำร่อง Direct PPA ของ กกพ. ราว 2,000 MW ที่เปิดให้ขายไฟตรงข้ามผู้ใช้ผ่านกริด (ค่าผ่านสายราว ~1.07 บาท/หน่วย) เป็นช่องทางใหม่สำหรับโรงงานที่อยากซื้อไฟสีเขียวหรือลงทุนนอกพื้นที่ — ยังอยู่ในระยะนำร่อง ควรติดตามประกาศ กกพ. ล่าสุด
สรุปสำหรับปี 2569: สำหรับโรงงานทั่วไปที่ติดโซลาร์ใช้ไฟเองต่ำกว่า 1 MW เส้นทางขออนุญาตเรียบง่ายขึ้นมาก — ไม่ต้องขอใบอนุญาต กกพ. ไม่ต้องแก้ รง.4 เหลือเพียงเชื่อมต่อ PEA/MEA + ใบอนุญาตอาคาร พร้อมสิทธิประโยชน์ภาษีที่ดีขึ้น ตารางและหัวข้อด้านล่างเจาะลึกแต่ละด้านพร้อมลิงก์คู่มือเชิงลึก
หน่วยงานหลักที่เกี่ยวข้องกับโซลาร์บนหลังคาในไทย และแต่ละหน่วยกำกับเรื่องอะไร เมื่อใด พร้อมลิงก์ไปคู่มือเชิงลึกของแต่ละด้าน:
| หน่วยงาน | กำกับเรื่องอะไร | ใช้เมื่อใด | คู่มือเชิงลึก |
|---|---|---|---|
| กกพ. (ERC) | ใบอนุญาตผลิตไฟตามขนาดกำลังผลิต (<1 MW ยกเว้น, 1–10 MW VSPP, >10 MW SPP/IPP) | ทุกโครงการ (กำหนดระดับการกำกับ) | กฎหมายโซลาร์ไทย 2569 |
| PEA / MEA | การเชื่อมต่อกริด + net-metering / net-billing | ทุกระบบ on-grid (PEA นอกเขต กทม., MEA ในเขต กทม./นนทบุรี/สมุทรปราการ) | คู่มือขออนุญาต & เชื่อมต่อ PEA/MEA |
| DIW (กรมโรงงาน) | รง.4 — หลัง พ.ร.บ.โรงงานใหม่ ไม่ต้องแก้ รง.4 สำหรับใช้ไฟเอง | เฉพาะกรณีส่งออกไฟมีนัยสำคัญ / Direct PPA | กฎหมายโซลาร์ไทย 2569 |
| EGAT (กฟผ.) | การประสานงานเชื่อมต่อแรงดันสูง (≥69 kV) | โครงการ ≥1 MWp หรือ ≥69 kV | การเชื่อมต่อกริด & หม้อแปลง |
| เจ้าพนักงานท้องถิ่น (ควบคุมอาคาร) | ใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร อ.1 / อ.6 | การติดตั้งบนหลังคา/โครงสร้าง | คู่มือขออนุญาต PEA/MEA |
| สผ. (ONEP) | EIA / IEE (รายงานสิ่งแวดล้อม) | EIA ≥10 MWp, IEE 5–10 MWp (โครงการหลังคาส่วนใหญ่ได้รับยกเว้น) | คู่มือขออนุญาต PEA/MEA |
| BOI + กรมสรรพากร | สิทธิประโยชน์ภาษี (พ.ร.ฎ.805 หัก 1.5 เท่า; BOI มาตรา 7.1) | เมื่อขอรับสิทธิประโยชน์ | สิทธิประโยชน์ BOI โซลาร์ 2026 |
หมายเหตุ: ตารางนี้เป็นภาพรวมสรุประดับสูง รายละเอียด เกณฑ์ และระยะเวลาที่แท้จริงของแต่ละด้าน ดูได้ในคู่มือเชิงลึกที่ลิงก์ไว้ และควรยืนยันกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเสมอ
สำหรับโรงงานทั่วไปที่ติดโซลาร์บนหลังคาเพื่อใช้ไฟเองต่ำกว่า 1 MW เส้นทางปฏิบัติตามกฎในปี 2569 มี 4 ขั้นตอนหลัก: (1) ยืนยันขนาดกำลังผลิตเพื่อรู้ว่าต้องขอใบอนุญาต กกพ. หรือไม่ (2) ขอใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร อ.6 จากเจ้าพนักงานท้องถิ่น (3) ยื่นขอเชื่อมต่อกริดกับ PEA หรือ MEA (4) เลือกวิธีจัดการไฟส่วนเกิน (net-billing/zero-export) และขอรับสิทธิประโยชน์ภาษี — ระบบใช้ไฟเองต่ำกว่า 1 MW ไม่ต้องขอใบอนุญาต กกพ. และไม่ต้องแก้ รง.4 ทั้งกระบวนการมักใช้เวลาราว 60–120 วัน (ควรยืนยันกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง)
ตรวจกำลังผลิตติดตั้ง: ต่ำกว่า 1 MW ใช้ไฟเองได้รับยกเว้นใบอนุญาต, 1–10 MW เข้าข่าย VSPP, เกิน 10 MW เป็น SPP/IPP ดูเกณฑ์เต็มในกฎหมายโซลาร์ไทย 2569
ขอใบอนุญาต อ.6 จากเจ้าพนักงานท้องถิ่น พร้อมแบบที่ลงนามโดยวิศวกรโยธา ดูเอกสารและระยะเวลาในคู่มือขออนุญาต PEA/MEA
ยื่นขอเชื่อมต่อกับ PEA (นอกเขต กทม.) หรือ MEA (กทม./นนทบุรี/สมุทรปราการ) ยื่นผิดหน่วยจะเริ่มนับเวลาใหม่ ระบบ ≥1 MWp หรือ ≥69 kV ต้องประสานงาน EGAT เพิ่ม ดูขั้นตอนในคู่มือขออนุญาต PEA/MEA
เลือกวิธีจัดการไฟส่วนเกิน — net-billing หรือ zero-export (เทียบในnet billing vs net metering) และขอรับสิทธิ์หัก 1.5 เท่า/BOI (ดูBOI โซลาร์ 2026)
หมายเหตุ: นี่คือภาพรวมเส้นทางระดับสูงสำหรับระบบใช้ไฟเองทั่วไป กรณีส่งออกไฟมีนัยสำคัญ Direct PPA หรือระบบขนาดใหญ่จะมีขั้นตอนเพิ่ม รายละเอียดและระยะเวลาที่แท้จริงดูในคู่มือเชิงลึกที่ลิงก์ไว้ และควรยืนยันกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเสมอ
กกพ. (ERC) กำกับการผลิตไฟตามขนาดกำลังผลิต โดยทั่วไประบบใช้ไฟเองต่ำกว่า 1 MW ได้รับยกเว้นใบอนุญาต ส่วน 1–10 MW เข้าข่าย VSPP และเกิน 10 MW เป็น SPP/IPP รายละเอียดเกณฑ์ทั้งหมดอ่านได้ในกฎหมายโซลาร์ไทย 2569 — สิทธิ ใบอนุญาต และภาษี
ตั้งแต่การแก้ไข พ.ร.บ.โรงงานปลายปี 2567 การติดโซลาร์บนหลังคาเพื่อใช้ไฟเองไม่ถือเป็นการเปลี่ยนประเภทกิจการโรงงาน จึงไม่ต้องแก้ไข รง.4 อีกต่อไป อย่างไรก็ตาม หากระบบส่งออกไฟอย่างมีนัยสำคัญหรือทำ Direct PPA อาจยังต้องแก้ไขประเภทกิจการกับ DIW ดูภาพรวมในกฎหมายโซลาร์ไทย 2569 และเงื่อนไขขั้นตอนในคู่มือขออนุญาต PEA/MEA
ทุกระบบ on-grid ต้องขอเชื่อมต่อกับ PEA (นอกเขตกรุงเทพฯ) หรือ MEA (กรุงเทพฯ นนทบุรี สมุทรปราการ) ยื่นผิดหน่วยจะเริ่มนับเวลาใหม่ ระบบ ≥1 MWp หรือเชื่อมที่ ≥69 kV ต้องประสานงานกับ EGAT เพิ่ม ดูขั้นตอนเต็มในคู่มือขออนุญาต & เชื่อมต่อ PEA/MEA และความเข้ากันได้ของหม้อแปลงในคู่มือการเชื่อมต่อกริด & หม้อแปลง
อินเวอร์เตอร์ที่เชื่อมต่อกริดทุกตัวต้องมีใบรับรอง anti-islanding (UL 1741 หรือ IEEE 1547) และตัดการทำงานภายใน 2 วินาทีเมื่อกริดดับ ตามกริดโค้ด กกพ. พ.ศ. 2559 อ่านรายละเอียดข้อกำหนดและอุปกรณ์ในส่วน anti-islanding ของคู่มือขออนุญาต
วิธีจัดการไฟส่วนเกินมีหลายแบบ: net-metering (หักหน่วยพลังงาน 1:1 รายเดือน เปิดให้รายเล็ก <1 MWp เท่าที่มีให้สำหรับประเภทผู้ใช้ของคุณ — ควรยืนยันกับ PEA/MEA), net-billing (ขายไฟส่วนเกินในราคารับซื้อที่ต่ำกว่าค่าไฟปลีก) และ zero-export ที่ห้ามจ่ายไฟย้อนเข้ากริด เปรียบเทียบความต่างทั้งหมดในnet billing vs net metering ดูกฎ net-metering ในNet Metering ไทย และข้อกำหนด zero-export ในคู่มือ zero-export
ระบบโซลาร์ของโรงงานส่วนใหญ่ออกแบบให้ใช้ไฟเองโดยส่งออกน้อยที่สุด หากไม่ได้ขออนุมัติส่งออกไฟ โรงงานต้องปฏิบัติตามกฎ zero-export / no-backfeed โดยติดตั้งอุปกรณ์ป้องกันการจ่ายไฟย้อนเข้ากริด อ่านวิธีปฏิบัติและอุปกรณ์ที่ใช้ในคู่มือ zero-export / no-backfeed
การติดตั้งบนหลังคาเดิมมักต้องขอใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร อ.6 (หรือ อ.1 สำหรับโครงสร้างใหม่) พร้อมแบบที่ลงนามโดยวิศวกรโยธา ส่วนรายงานสิ่งแวดล้อมนั้น EIA จำเป็นเมื่อ ≥10 MWp และ IEE สำหรับ 5–10 MWp ซึ่งโครงการหลังคาส่วนใหญ่ (หลักร้อย kWp ถึงไม่กี่ MWp) ได้รับยกเว้น ดูเอกสารและระยะเวลาในคู่มือขออนุญาต PEA/MEA
พ.ร.ฎ.805 ให้หักค่าใช้จ่ายอุปกรณ์โซลาร์ได้ 1.5 เท่าจากภาษีเงินได้นิติบุคคล และสามารถซ้อนกับ BOI มาตรา 7.1 (ยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล 8 ปี + อากรนำเข้า 0%) อ่านวิธียื่นและคำนวณในสิทธิประโยชน์ BOI โซลาร์ 2026 และภาพรวมภาษีในกฎหมายโซลาร์ไทย 2569 นอกจากสิทธิ์นิติบุคคลข้างต้น พ.ร.ฎ.805 ยังให้บุคคลธรรมดา (เจ้าของบ้าน) หักลดหย่อนภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามค่าใช้จ่ายจริง (รวม VAT) ในการซื้อและติดตั้งโซลาร์บนหลังคาที่อยู่อาศัยแบบเชื่อมต่อกริด สูงสุด 200,000 บาท สำหรับค่าใช้จ่ายระหว่าง 3 มี.ค. 2569 – 31 ธ.ค. 2571 โดยต้องเป็นระบบเชื่อมกริด (MEA/PEA), ผู้ขอเป็นเจ้าของมิเตอร์ และมีใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ (e-Tax Invoice) จากผู้ติดตั้งที่จด VAT — หนึ่งระบบต่อหนึ่งครัวเรือน ใช้สิทธิ์ได้ครั้งเดียว (เงื่อนไขที่มีรายงานเพิ่มเติม เช่น ขนาดไม่เกิน ~10 kWp และมิเตอร์ประเภทที่อยู่อาศัย Type 1 — ควรยืนยันกับกรมสรรพากร) สิทธิ์นี้แยกจากการหัก 1.5 เท่าของนิติบุคคล ดูบริบทฝั่งที่อยู่อาศัยในNet Metering ไทย
การขายไฟต่างกัน 2 แบบ: utility PPA คือการขายไฟส่วนเกินคืนให้ PEA/MEA ส่วน Direct PPA คือการขายไฟตรงให้ผู้ใช้รายอื่นผ่านกริด PEA/MEA/EGAT (ค่าผ่านสายราว ~1.07 บาท/หน่วย) โดยปี 2569 มีโครงการนำร่อง Direct PPA ของ กกพ. ราว 2,000 MW อ่านมุมผู้ซื้อในคู่มือ Direct PPA โรงงาน และทางเลือกจัดหาไฟสีเขียวในUtility Green Tariff UGT2
CapSolar ดูแลทั้งสายงานตั้งแต่ขอเชื่อมต่อ PEA/MEA, ใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร อ.6, รง.4 (กรณีจำเป็น), การขอ BOI, จนถึง COD และ net-metering ให้ครบจบในขอบเขตงาน EPC/PPA โดยไม่มีค่าใช้จ่ายแยกต่างหาก เริ่มต้นที่บริการโซลาร์โรงงาน หรือคำนวณระบบเบื้องต้น อยากรู้ว่าหลังคารองรับกี่ kW? ลองเครื่องประเมินพื้นที่หลังคา
บทความนี้จัดทำโดย Frank Lee ผู้ก่อตั้ง CapSolar ซึ่งส่งมอบโซลาร์เชิงพาณิชย์และอุตสาหกรรมมากกว่า 80+ MWp ใน 150+ โครงการ ให้กับลูกค้ากว่า 100+ ราย เราช่วยโรงงานเดินเรื่องขออนุญาตและเชื่อมต่อกริดให้ครบทุกขั้นตอน
ตรวจสอบโดย: CapSolar Engineering Team | อัปเดต: ก.ค. 2569
ทีม CapSolar ช่วยวางแผนการขออนุญาต เชื่อมต่อกริด และรับสิทธิประโยชน์ภาษีให้ครบทุกขั้นตอน — ปรึกษาฟรี