ก่อนจะลงลึกในแต่ละขั้นตอน นี่คือ "ภาพรวม" ของกฎระเบียบทั้งหมดสำหรับโซลาร์บนหลังคาเชิงพาณิชย์ในไทยไว้ที่เดียว: ใครกำกับดูแล ต้องขอใบอนุญาตหรือ รง.4 ไหม เชื่อมต่อกริดอย่างไร ส่งออกไฟได้หรือไม่ และมีสิทธิประโยชน์ภาษีอะไรบ้าง พร้อมลิงก์ไปคู่มือเชิงลึกแต่ละเรื่อง
โซลาร์บนหลังคาเชิงพาณิชย์ในไทยถูกกำกับตาม "ขนาดกำลังผลิต" เป็นหลัก ระบบต่ำกว่า 1 MW ที่ใช้ไฟเอง (self-consumption) ไม่ต้องขอใบอนุญาตจาก กกพ. (ERC) และตั้งแต่การแก้ไข พ.ร.บ.โรงงาน ปลายปี 2567 ก็ไม่ต้องแก้ไข รง.4 อีกต่อไป — เหลือเพียงการขอเชื่อมต่อกริดกับ PEA หรือ MEA และใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร ส่วนระบบขนาดใหญ่ การส่งออกไฟ หรือสัญญา Direct PPA จะมีขั้นตอนใบอนุญาตเพิ่มเติม หน้านี้สรุปภาพรวมแต่ละด้านแล้วลิงก์ไปคู่มือเชิงลึก
หน่วยงานหลักที่เกี่ยวข้องกับโซลาร์บนหลังคาในไทย และแต่ละหน่วยกำกับเรื่องอะไร เมื่อใด พร้อมลิงก์ไปคู่มือเชิงลึกของแต่ละด้าน:
| หน่วยงาน | กำกับเรื่องอะไร | ใช้เมื่อใด | คู่มือเชิงลึก |
|---|---|---|---|
| กกพ. (ERC) | ใบอนุญาตผลิตไฟตามขนาดกำลังผลิต (<1 MW ยกเว้น, 1–10 MW VSPP, >10 MW SPP/IPP) | ทุกโครงการ (กำหนดระดับการกำกับ) | กฎหมายโซลาร์ไทย 2569 |
| PEA / MEA | การเชื่อมต่อกริด + net-metering / net-billing | ทุกระบบ on-grid (PEA นอกเขต กทม., MEA ในเขต กทม./นนทบุรี/สมุทรปราการ) | คู่มือขออนุญาต & เชื่อมต่อ PEA/MEA |
| DIW (กรมโรงงาน) | รง.4 — หลัง พ.ร.บ.โรงงานใหม่ ไม่ต้องแก้ รง.4 สำหรับใช้ไฟเอง | เฉพาะกรณีส่งออกไฟมีนัยสำคัญ / Direct PPA | กฎหมายโซลาร์ไทย 2569 |
| EGAT (กฟผ.) | การประสานงานเชื่อมต่อแรงดันสูง (≥69 kV) | โครงการ ≥1 MWp หรือ ≥69 kV | การเชื่อมต่อกริด & หม้อแปลง |
| เจ้าพนักงานท้องถิ่น (ควบคุมอาคาร) | ใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร อ.1 / อ.6 | การติดตั้งบนหลังคา/โครงสร้าง | คู่มือขออนุญาต PEA/MEA |
| สผ. (ONEP) | EIA / IEE (รายงานสิ่งแวดล้อม) | EIA ≥10 MWp, IEE 5–10 MWp (โครงการหลังคาส่วนใหญ่ได้รับยกเว้น) | คู่มือขออนุญาต PEA/MEA |
| BOI + กรมสรรพากร | สิทธิประโยชน์ภาษี (พ.ร.ฎ.805 หัก 1.5 เท่า; BOI มาตรา 7.1) | เมื่อขอรับสิทธิประโยชน์ | สิทธิประโยชน์ BOI โซลาร์ 2026 |
หมายเหตุ: ตารางนี้เป็นภาพรวมสรุประดับสูง รายละเอียด เกณฑ์ และระยะเวลาที่แท้จริงของแต่ละด้าน ดูได้ในคู่มือเชิงลึกที่ลิงก์ไว้ และควรยืนยันกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเสมอ
กกพ. (ERC) กำกับการผลิตไฟตามขนาดกำลังผลิต โดยทั่วไประบบใช้ไฟเองต่ำกว่า 1 MW ได้รับยกเว้นใบอนุญาต ส่วน 1–10 MW เข้าข่าย VSPP และเกิน 10 MW เป็น SPP/IPP รายละเอียดเกณฑ์ทั้งหมดอ่านได้ในกฎหมายโซลาร์ไทย 2569 — สิทธิ ใบอนุญาต และภาษี
ตั้งแต่การแก้ไข พ.ร.บ.โรงงานปลายปี 2567 การติดโซลาร์บนหลังคาเพื่อใช้ไฟเองไม่ถือเป็นการเปลี่ยนประเภทกิจการโรงงาน จึงไม่ต้องแก้ไข รง.4 อีกต่อไป อย่างไรก็ตาม หากระบบส่งออกไฟอย่างมีนัยสำคัญหรือทำ Direct PPA อาจยังต้องแก้ไขประเภทกิจการกับ DIW ดูภาพรวมในกฎหมายโซลาร์ไทย 2569 และเงื่อนไขขั้นตอนในคู่มือขออนุญาต PEA/MEA
ทุกระบบ on-grid ต้องขอเชื่อมต่อกับ PEA (นอกเขตกรุงเทพฯ) หรือ MEA (กรุงเทพฯ นนทบุรี สมุทรปราการ) ยื่นผิดหน่วยจะเริ่มนับเวลาใหม่ ระบบ ≥1 MWp หรือเชื่อมที่ ≥69 kV ต้องประสานงานกับ EGAT เพิ่ม ดูขั้นตอนเต็มในคู่มือขออนุญาต & เชื่อมต่อ PEA/MEA และความเข้ากันได้ของหม้อแปลงในคู่มือการเชื่อมต่อกริด & หม้อแปลง
อินเวอร์เตอร์ที่เชื่อมต่อกริดทุกตัวต้องมีใบรับรอง anti-islanding (UL 1741 หรือ IEEE 1547) และตัดการทำงานภายใน 2 วินาทีเมื่อกริดดับ ตามกริดโค้ด กกพ. พ.ศ. 2559 อ่านรายละเอียดข้อกำหนดและอุปกรณ์ในส่วน anti-islanding ของคู่มือขออนุญาต
วิธีจัดการไฟส่วนเกินมีหลายแบบ: net-metering (หักหน่วยพลังงาน 1:1 รายเดือน เปิดให้รายเล็ก <1 MWp เท่าที่มีให้สำหรับประเภทผู้ใช้ของคุณ — ควรยืนยันกับ PEA/MEA), net-billing (ขายไฟส่วนเกินในราคารับซื้อที่ต่ำกว่าค่าไฟปลีก) และ zero-export ที่ห้ามจ่ายไฟย้อนเข้ากริด เปรียบเทียบความต่างทั้งหมดในnet billing vs net metering ดูกฎ net-metering ในNet Metering ไทย และข้อกำหนด zero-export ในคู่มือ zero-export
ระบบโซลาร์ของโรงงานส่วนใหญ่ออกแบบให้ใช้ไฟเองโดยส่งออกน้อยที่สุด หากไม่ได้ขออนุมัติส่งออกไฟ โรงงานต้องปฏิบัติตามกฎ zero-export / no-backfeed โดยติดตั้งอุปกรณ์ป้องกันการจ่ายไฟย้อนเข้ากริด อ่านวิธีปฏิบัติและอุปกรณ์ที่ใช้ในคู่มือ zero-export / no-backfeed
การติดตั้งบนหลังคาเดิมมักต้องขอใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร อ.6 (หรือ อ.1 สำหรับโครงสร้างใหม่) พร้อมแบบที่ลงนามโดยวิศวกรโยธา ส่วนรายงานสิ่งแวดล้อมนั้น EIA จำเป็นเมื่อ ≥10 MWp และ IEE สำหรับ 5–10 MWp ซึ่งโครงการหลังคาส่วนใหญ่ (หลักร้อย kWp ถึงไม่กี่ MWp) ได้รับยกเว้น ดูเอกสารและระยะเวลาในคู่มือขออนุญาต PEA/MEA
พ.ร.ฎ.805 ให้หักค่าใช้จ่ายอุปกรณ์โซลาร์ได้ 1.5 เท่าจากภาษีเงินได้นิติบุคคล และสามารถซ้อนกับ BOI มาตรา 7.1 (ยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล 8 ปี + อากรนำเข้า 0%) อ่านวิธียื่นและคำนวณในสิทธิประโยชน์ BOI โซลาร์ 2026 และภาพรวมภาษีในกฎหมายโซลาร์ไทย 2569
การขายไฟต่างกัน 2 แบบ: utility PPA คือการขายไฟส่วนเกินคืนให้ PEA/MEA ส่วน Direct PPA คือการขายไฟตรงให้ผู้ใช้รายอื่นผ่านกริด PEA/MEA/EGAT (ค่าผ่านสายราว ~1.07 บาท/หน่วย) โดยปี 2569 มีโครงการนำร่อง Direct PPA ของ กกพ. ราว 2,000 MW อ่านมุมผู้ซื้อในคู่มือ Direct PPA โรงงาน และทางเลือกจัดหาไฟสีเขียวในUtility Green Tariff UGT2
CapSolar ดูแลทั้งสายงานตั้งแต่ขอเชื่อมต่อ PEA/MEA, ใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร อ.6, รง.4 (กรณีจำเป็น), การขอ BOI, จนถึง COD และ net-metering ให้ครบจบในขอบเขตงาน EPC/PPA โดยไม่มีค่าใช้จ่ายแยกต่างหาก เริ่มต้นที่บริการโซลาร์โรงงาน หรือคำนวณระบบเบื้องต้น
บทความนี้จัดทำโดย Frank Lee ผู้ก่อตั้ง CapSolar ซึ่งส่งมอบโซลาร์เชิงพาณิชย์และอุตสาหกรรมมากกว่า 80+ MWp ใน 150+ โครงการ ให้กับลูกค้ากว่า 100+ ราย เราช่วยโรงงานเดินเรื่องขออนุญาตและเชื่อมต่อกริดให้ครบทุกขั้นตอน
ตรวจสอบโดย: CapSolar Engineering Team | อัปเดต: มิ.ย. 2569
ทีม CapSolar ช่วยวางแผนการขออนุญาต เชื่อมต่อกริด และรับสิทธิประโยชน์ภาษีให้ครบทุกขั้นตอน — ปรึกษาฟรี