วิธีอ่านบิลค่าไฟ 2569 — ทีละบรรทัด รวมบิล TOU
ปัญหาไม่ใช่ว่าอัตราค่าไฟหายาก แต่คือเปิดตารางอัตราแล้วยังจับคู่กับบรรทัดบนบิลไม่ได้อยู่ดี โดยเฉพาะบิล TOU ที่มีค่าพลังงานสองบรรทัด หน้านี้ไล่ทีละช่องว่าเลขมาจากไหน แล้วให้วิธีตรวจบิลของตัวเองจากเลขมิเตอร์ ไม่ต้องเชื่อหน้านี้ ตรวจเองได้
บิลค่าไฟทุกใบ ไม่ว่าจะเป็นของ กฟน. หรือ กฟภ. ประกอบด้วยสี่ส่วนเสมอ คือ (1) ข้อมูลผู้ใช้ไฟ — รหัสเครื่องวัด บัญชีแสดงสัญญา และงวดเดือน (2) เลขอ่านหน่วย — เลขครั้งก่อน เลขครั้งหลัง และผลต่างซึ่งคือหน่วยที่ใช้จริง (3) รายการค่าไฟ — ค่าพลังงาน บวกค่า Ft บวกค่าบริการรายเดือน และ (4) ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% ที่คิดจากยอดรวมของข้อ 3 ทั้งก้อน แล้วจึงเป็นยอดสุทธิ บรรทัดที่คนหาไม่เจอบ่อยที่สุดคือค่า Ft ซึ่งงวดนี้อยู่ที่ 0.1623 บาท/หน่วย และคิดกับทุกหน่วยเท่ากันไม่ว่าใช้มากใช้น้อย ส่วนบิล TOU ต่างจากบิลธรรมดาอยู่จุดเดียวในเชิงโครงสร้าง คือค่าพลังงานแยกเป็นสองบรรทัด on peak กับ off peak แล้วค่อยรวมกัน ที่เหลือเหมือนกันทุกอย่าง และตัวเลขที่บอกได้ดีที่สุดว่าคุณจ่ายเท่าไรจริง ๆ คือ ยอดสุทธิหารด้วยจำนวนหน่วย ไม่ใช่ตัวเลขในตารางอัตรา
บิลค่าไฟมีอะไรบ้าง — ไล่ทีละช่อง
ชื่อช่องบนบิลของ กฟน. กับ กฟภ. ใช้คำไม่เหมือนกันเป๊ะ แต่ข้อมูลที่อยู่ในนั้นเป็นชุดเดียวกัน ตารางนี้เรียงตามลำดับที่มันปรากฏบนใบแจ้งค่าไฟ
| ช่องบนบิล | หมายถึงอะไร | เลขมาจากไหน |
|---|---|---|
| รหัสเครื่องวัด / หมายเลขผู้ใช้ไฟฟ้า | รหัสประจำมิเตอร์ตัวนั้น ไม่ใช่รหัสของบ้าน ย้ายบ้านแล้วรหัสไม่ตามไป | การไฟฟ้ากำหนดตอนติดตั้ง ใช้อ้างอิงเวลาโทรสอบถามหรือแจ้งเรื่อง |
| ประเภทผู้ใช้ไฟฟ้า | ชุดอัตราที่ใช้กับบัญชีนี้ เช่น 1.1 หรือ 1.2 สำหรับบ้านอยู่อาศัย ตัวเลขนี้เป็นตัวกำหนดว่าใช้ขั้นบันไดชุดไหนและค่าบริการเท่าไร | การไฟฟ้าเป็นผู้กำหนดตามลักษณะการใช้และปริมาณหน่วยต่อเดือน ไม่ใช่สิ่งที่ผู้ใช้ไฟเลือกเอง |
| งวดเดือน / วันที่จดหน่วย | ช่วงเวลาที่บิลใบนี้ครอบคลุม ซึ่งมักไม่ตรงกับวันที่ 1 ถึงสิ้นเดือน แต่เป็นระหว่างวันจดหน่วยสองครั้ง | รอบจดหน่วยของพนักงานในพื้นที่ ทำให้บางเดือนมี 28 วัน บางเดือน 33 วัน และหน่วยที่ใช้ต่างกันเองโดยที่พฤติกรรมไม่เปลี่ยน |
| เลขอ่านครั้งก่อน / ครั้งหลัง | ตัวเลขสะสมบนหน้าปัดมิเตอร์ที่จดไว้สองครั้ง ไม่ใช่หน่วยที่ใช้ | อ่านจากมิเตอร์โดยตรง ตรวจสอบได้ด้วยตาเปล่าที่หน้ามิเตอร์ของคุณเอง |
| จำนวนหน่วย (kWh) | ผลต่างของเลขอ่านสองครั้ง คือไฟฟ้าที่ใช้จริงในงวดนั้น | เลขครั้งหลัง ลบ เลขครั้งก่อน ถ้าไม่ตรงกับที่บิลพิมพ์ไว้ นั่นคือจุดที่ต้องโทรถาม |
| ค่าพลังงานไฟฟ้า | ค่าไฟฟ้าตามอัตราขั้นบันไดของประเภทผู้ใช้ไฟ ยังไม่รวม Ft ค่าบริการ และภาษี บนบิล TOU บรรทัดนี้จะแยกเป็นสองบรรทัด | หน่วยที่ใช้ คูณอัตราแต่ละขั้น แล้วบวกกัน ไม่ใช่หน่วยคูณอัตราเดียว |
| ค่า Ft (ค่าไฟฟ้าผันแปร) | ค่าปรับตามต้นทุนเชื้อเพลิงและค่าซื้อไฟ ประกาศโดย กกพ. เป็นรายงวด 4 เดือน งวดปัจจุบันคือ 0.1623 บาท/หน่วย | จำนวนหน่วยทั้งหมด คูณอัตรา Ft ของงวด คิดเท่ากันทุกหน่วย ไม่มีขั้นบันได |
| ค่าบริการรายเดือน | ค่าคงที่ต่อบัญชี ไม่ขึ้นกับหน่วยที่ใช้ บ้านอยู่อาศัยประเภท 1.1 คิด 8.19 บาท/เดือน ประเภท 1.2 คิด 24.62 บาท/เดือน | ตัวเลขคงที่ตามประเภทผู้ใช้ไฟ เดือนที่ใช้ไฟน้อยมากบรรทัดนี้จะกลายเป็นสัดส่วนใหญ่ของบิล |
| ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% | ภาษีที่คิดจากผลรวมของค่าพลังงาน ค่า Ft และค่าบริการ ไม่ใช่คิดจากค่าพลังงานอย่างเดียว | ยอดก่อนภาษี คูณ 7% นี่คือเหตุผลที่ราคาต่อหน่วยที่จ่ายจริง สูงกว่าตัวเลขในตารางอัตราเสมอ |
ตัวอย่างเป็นตัวเลขจริง บ้านอยู่อาศัยที่ใช้ 300 หน่วยในงวด พ.ค.–ส.ค. 2569 จะได้ค่าพลังงาน 150 × 3.2484 = 487.26 บวก 150 × 4.2218 = 633.27 รวม 1,120.53 บาท บวกค่า Ft 48.69 บาท บวกค่าบริการ 24.62 บาท เป็นยอดก่อนภาษี 1,193.84 บาท บวก VAT 83.57 บาท เป็นยอดสุทธิ 1,277.41 บาท ซึ่งเท่ากับ 4.26 บาท/หน่วย อยากลองตัวเลขของบ้านคุณเอง ใส่จำนวนหน่วยที่ เครื่องคำนวณค่าไฟ ส่วนสูตรเต็ม ๆ อยู่ที่ วิธีคิดค่าไฟฟ้า
บิลค่าไฟ TOU ต่างตรงไหน — ค่าพลังงานสองบรรทัด
คนที่ค้นหาตัวอย่างบิล TOU มักตกใจตอนเห็นว่าค่าพลังงานมีสองบรรทัดแล้วจับคู่กับตารางอัตราไม่ถูก ความจริงคือโครงสร้างบิลเหมือนเดิมทุกอย่าง เปลี่ยนแค่จุดเดียว
ค่าพลังงานแยกเป็นสองบรรทัด บรรทัดแรกคือหน่วยที่ใช้ในช่วง on peak บรรทัดที่สองคือช่วง off peak แต่ละบรรทัดมีจำนวนหน่วยของตัวเองและอัตราของตัวเอง แล้วสองบรรทัดนี้บวกกันเป็นค่าพลังงานรวม
ไม่มีขั้นบันไดบนมิเตอร์ TOU อัตราขึ้นกับเวลาที่ใช้ ไม่ได้ขึ้นกับว่าใช้มากหรือน้อย ดังนั้นอย่าไปหาขั้น 150 หน่วยหรือ 400 หน่วยบนบิลใบนี้ มันไม่มี
ค่า Ft ค่าบริการ และ VAT เหมือนกันทุกประการ Ft ยังเป็น 0.1623 บาท/หน่วย คิดกับทุกหน่วยรวมกันไม่แยก on/off peak ค่าบริการยังเป็นค่าคงที่ต่อเดือน และ VAT 7% ยังคิดจากยอดรวมทั้งก้อนเหมือนเดิม
ตัวอย่างบิล TOU 300 หน่วย โดยใช้ช่วง off peak 40%
บรรทัดที่ 1 ค่าพลังงาน on peak 180 × 5.7982 = 1,043.68 บาท บรรทัดที่ 2 ค่าพลังงาน off peak 120 × 2.6369 = 316.43 บาท รวมค่าพลังงาน 1,360.11 บาท จากนั้นบวก Ft ค่าบริการ และ VAT ตามลำดับเดิม ได้ยอดสุทธิ 1,533.76 บาท เท่ากับ 5.11 บาท/หน่วย เทียบกับบ้านที่ใช้ 300 หน่วยเท่ากันบนมิเตอร์ธรรมดาซึ่งจ่าย 1,277.41 บาท หรือ 4.26 บาท/หน่วย ตัวเลขนี้เป็นเพียงการอ่านบิล ไม่ใช่คำแนะนำว่าควรเปลี่ยนมิเตอร์หรือไม่ เพราะผลลัพธ์พลิกได้ทั้งหมดตามสัดส่วน off peak ของแต่ละบ้าน ถ้าจะตัดสินใจเรื่องนั้นให้ดูที่ มิเตอร์ TOU คุ้มไหม ส่วนอัตราและช่วงเวลาเต็ม ๆ อยู่ที่ ตารางอัตรา TOU 2569
ตรวจบิลของตัวเอง 3 ขั้นตอน
สามขั้นนี้ใช้ได้กับบิลทุกใบ ไม่ต้องมีตารางอัตรา ใช้แค่ตัวเลขที่พิมพ์อยู่บนบิลกับหน้าปัดมิเตอร์
ขั้นที่ 1 ตรวจหน่วย เอาเลขอ่านครั้งหลังลบเลขอ่านครั้งก่อน ต้องได้เท่ากับจำนวนหน่วยที่บิลพิมพ์ไว้ เช่น 7,960 ลบ 7,660 เท่ากับ 300 หน่วย ถ้าไม่เท่า อย่าเพิ่งไปดูอย่างอื่น โทรถามที่จุดนี้เลย
ขั้นที่ 2 ตรวจกับมิเตอร์จริง เดินไปดูเลขบนหน้ามิเตอร์วันนี้ ต้องมากกว่าหรือเท่ากับเลขอ่านครั้งหลังบนบิลเสมอ ถ้าน้อยกว่า แปลว่าเลขบนบิลไม่ได้มาจากมิเตอร์ตัวนี้ วิธีอ่านหน้าปัดแต่ละแบบอยู่ที่ วิธีอ่านมิเตอร์ไฟฟ้า
ขั้นที่ 3 หาราคาต่อหน่วยที่จ่ายจริง เอายอดสุทธิหารด้วยจำนวนหน่วย ตัวเลขที่ได้คือสิ่งที่คุณจ่ายจริงต่อหน่วย รวมทุกอย่างแล้ว บ้านที่ใช้ 300 หน่วยจะได้ราว 4.26 บาท/หน่วย ตัวเลขนี้จะสูงกว่าอัตราในตารางเสมอ เพราะตารางไม่ได้รวม Ft ค่าบริการ และ VAT ถ้าอยากเข้าใจว่าทำไมถึงต่างกัน ดูที่ ค่าไฟหน่วยละกี่บาทรวมภาษีแล้ว
ห้าบรรทัดที่คนอ่านผิดบ่อยที่สุด
- เลขอ่านมิเตอร์ ไม่ใช่หน่วยที่ใช้
- เลขบนหน้าปัดเป็นตัวสะสมตั้งแต่วันติดตั้ง หน่วยที่ใช้คือผลต่างของสองครั้งเท่านั้น
- ค่า Ft ไม่ใช่ภาษี
- เป็นค่าปรับต้นทุนเชื้อเพลิงที่ กกพ. ประกาศเป็นงวด ขึ้นลงได้ทุก 4 เดือน และบางงวดติดลบด้วยซ้ำ ประวัติย้อนหลังดูได้ที่ ค่า Ft ย้อนหลัง
- ค่าบริการรายเดือน ไม่ได้คิดตามหน่วย
- เป็นค่าคงที่ต่อเดือน เดือนที่ปิดบ้านไปทั้งเดือนแล้วยังมีบิลมา ส่วนใหญ่คือบรรทัดนี้บวกภาษี ผู้ใช้ไฟบ้านประเภท 1.1 คิด 8.19 บาท ประเภท 1.2 คิด 24.62 บาท
- จำนวนวันในงวดไม่เท่ากันทุกเดือน
- รอบจดหน่วยทำให้บางงวดยาวกว่าอีกงวดหลายวัน หน่วยที่โดดขึ้นบางเดือนจึงอาจเป็นเรื่องจำนวนวัน ไม่ใช่พฤติกรรม ก่อนสรุปว่าบิลผิดปกติ ลองเทียบต่อวันก่อน วิธีตรวจอยู่ที่ ค่าไฟผิดปกติ เช็คยังไง
- อัตราในตาราง ไม่ใช่ราคาที่จ่ายจริง
- ตารางอัตราเป็นค่าพลังงานล้วน ยังไม่รวม Ft ค่าบริการ และ VAT ราคาต่อหน่วยที่จ่ายจริงหาได้จากยอดสุทธิหารหน่วยเท่านั้น
สิ่งที่หน้านี้บอกแทนบิลของคุณไม่ได้
หน้านี้อธิบายได้ว่าแต่ละช่องหมายถึงอะไร แต่บอกไม่ได้ว่าช่องนั้นอยู่ตรงไหนบนกระดาษของคุณ เพราะ การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) กับการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) วางรูปแบบใบแจ้งค่าไฟคนละแบบ และแม้แต่ผู้ให้บริการรายเดียวกัน ใบกระดาษ ไฟล์ e-bill และหน้าจอในแอป ก็ใช้ชื่อช่องไม่ตรงกันและเรียงไม่เหมือนกัน เราเลือกจะไม่วาดบิลตัวอย่างขึ้นมาหนึ่งใบแล้วบอกว่านี่คือของทุกคน เพราะมันจะผิดสำหรับผู้อ่านครึ่งหนึ่ง ที่ทำได้คือให้รายการช่องกับความหมาย แล้วให้คุณจับคู่กับเอกสารตรงหน้า ถ้าจับคู่ไม่ได้จริง ๆ หรือตัวเลขไม่ตรง ให้ถามเจ้าของบิลโดยตรง — กฟน. สายด่วน 1130 สำหรับกรุงเทพฯ นนทบุรี สมุทรปราการ และ กฟภ. สายด่วน 1129 สำหรับจังหวัดอื่นทั้งหมด เตรียมรหัสเครื่องวัดกับงวดเดือนไว้ก่อนโทรจะเร็วขึ้นมาก ไม่แน่ใจว่าตัวเองอยู่เขตไหน ดูที่ กฟน. กับ กฟภ. ต่างกันยังไง
ใครเขียนหน้านี้
Frank Lee ผู้ก่อตั้ง CapSolar — บริษัทออกแบบและติดตั้งระบบโซลาร์เชิงพาณิชย์ในไทย ติดตั้งแล้วกว่า 80+ MWp ใน 150+ โครงการ ให้บริการลูกค้ากว่า 100+ ราย ลดคาร์บอนสะสมกว่า 85K+ ตัน งานประเมินโครงการของเราต้องกางบิลค่าไฟจริงของอาคารย้อนหลังหลายเดือนทุกครั้ง ทั้งบิลธรรมดาและบิล TOU หน้านี้จึงเขียนจากเอกสารจริงที่อ่านมา ไม่ใช่จากตารางอัตราอย่างเดียว
FAQ
อ่านบิลออกแล้ว ขั้นต่อไปคือทำให้บรรทัดค่าพลังงานเล็กลง
บรรทัดที่ลดได้จริงคือค่าพลังงาน เพราะ Ft ค่าบริการ และภาษีเป็นไปตามการใช้และตามประกาศ ถ้าอาคารของคุณใช้ไฟกลางวันเป็นหลัก CapSolar ประเมินให้ฟรีว่าหลังคารับได้แค่ไหน