ประเภทผู้ใช้ไฟฟ้า มีกี่ประเภท 2569 — และบ้านคุณอยู่ประเภทไหน
ประเภทผู้ใช้ไฟฟ้าเป็นตัวกำหนดว่าคุณจ่ายอัตราไหน จ่ายค่าบริการรายเดือนเท่าไร และบิลใช้ขั้นบันไดชุดไหน แต่ก็เป็นข้อมูลที่คนส่วนใหญ่ไม่เคยดู ทั้งที่มันพิมพ์อยู่บนบิลของตัวเองแล้ว หน้านี้ไล่ให้ครบว่ามีกี่ประเภท ดูตรงไหน อะไรเปลี่ยนเมื่อประเภทเปลี่ยน และเรื่องที่คนเข้าใจผิดกันมากที่สุด คือบิลกระโดดขึ้นตอนข้ามเส้น 150 หน่วย
ตารางอัตราค่าไฟฟ้าของการไฟฟ้านครหลวงแบ่งผู้ใช้ไฟออกเป็น 7 ประเภท คือ ประเภทที่ 1 บ้านอยู่อาศัย, 2 กิจการขนาดเล็ก, 3 กิจการขนาดกลาง, 4 กิจการขนาดใหญ่, 5 กิจการเฉพาะอย่าง, 6 องค์กรที่ไม่แสวงหากำไร และ 7 กิจการสูบน้ำเพื่อการเกษตร นอกจากนี้ยังมี ไฟฟ้าชั่วคราว ซึ่งคิดแยกเป็นอีกประเภทหนึ่ง (ประเภท 8) สำหรับงานก่อสร้าง ประเภทของคุณพิมพ์อยู่บนบิลแล้ว และ ไม่ใช่สิ่งที่เลือกเองได้ การไฟฟ้าเป็นผู้กำหนดจากลักษณะการใช้สถานที่นั้นเป็นหลัก ภายในบ้านอยู่อาศัยยังแบ่งย่อยอีกชั้นที่เส้น 150 หน่วย/เดือน คือประเภท 1.1 ค่าบริการ 8.19 บาท/เดือน กับประเภท 1.2 ค่าบริการ 24.62 บาท/เดือน และย้ายกันอัตโนมัติเมื่อใช้เกินหรือต่ำกว่าเส้นติดต่อกัน 3 เดือน สิ่งที่คนเข้าใจผิดที่สุดคือคิดว่าเลือกประเภทเองได้ ส่วนที่ว่า 1.1 ถูกกว่านั้นตอนนี้จริงทุกระดับจนถึง 150 หน่วย (ที่เส้น 150 หน่วย ถูกกว่า 28.16 บาท/เดือน) แต่พอข้ามเส้นไปเป็นประเภท 1.2 บิลจะแพงขึ้น 31.54 บาท ทันที
ผู้ใช้ไฟฟ้ามี 7 ประเภท อะไรบ้าง
รายชื่อนี้มาจากตารางอัตราค่าไฟฟ้าของ กฟน. โดยตรง กฟภ. ใช้ชุดประเภทเดียวกันเพราะเป็นโครงสร้างอัตราฐานระดับประเทศชุดเดียวกัน ต่างกันแค่วิธีเขียนเลขย่อย หน้านี้ไม่พิมพ์อัตราของประเภทที่ 2 ถึง 7 เพราะแต่ละประเภทมีเงื่อนไขแรงดันและความต้องการพลังไฟฟ้าของตัวเอง ซึ่งต้องดูจากตารางของการไฟฟ้าเอง
| ประเภท | ชื่อตามตารางอัตรา | ใช้กับใคร |
|---|---|---|
| 1 | บ้านอยู่อาศัย | ที่อยู่อาศัยของบุคคลและครอบครัว รวมถึงห้องเช่าที่มีมิเตอร์ในชื่อผู้เช่าเอง แบ่งย่อยเป็น 1.1 และ 1.2 ที่เส้น 150 หน่วย/เดือน |
| 2 | กิจการขนาดเล็ก | ร้านค้า สำนักงานเล็ก และกิจการทั่วไปที่ใช้ไฟไม่มาก รวมถึงหอพักและอพาร์ตเมนต์ที่มิเตอร์อยู่ในชื่อเจ้าของกิจการ |
| 3 | กิจการขนาดกลาง | กิจการและโรงงานที่มีความต้องการพลังไฟฟ้าสูงขึ้น เงื่อนไขกำหนดจากปริมาณความต้องการพลังไฟฟ้าและระดับแรงดัน |
| 4 | กิจการขนาดใหญ่ | ผู้ใช้ไฟรายใหญ่ที่รับไฟที่ระดับแรงดันสูง โดยทั่วไปคิดอัตราแบบ TOU เป็นหลัก |
| 5 | กิจการเฉพาะอย่าง | กิจการบางประเภทที่มีลักษณะการใช้ไฟเฉพาะตัว เช่น โรงแรมและกิจการให้เช่าพักอาศัย ตามที่การไฟฟ้ากำหนด |
| 6 | องค์กรที่ไม่แสวงหากำไร | หน่วยงานและองค์กรที่ไม่ได้ดำเนินการเพื่อกำไร ตามคุณสมบัติที่การไฟฟ้ากำหนด |
| 7 | กิจการสูบน้ำเพื่อการเกษตร | การสูบน้ำเพื่อการเกษตรของหน่วยงานราชการและกลุ่มเกษตรกร ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับไฟที่ใช้ในบ้านของเกษตรกรเอง |
นอกเหนือจาก 7 ประเภทข้างบน ยังมี ไฟฟ้าชั่วคราว สำหรับงานก่อสร้างและกรณียังไม่มีทะเบียนบ้าน ซึ่งคิดเป็นอีกประเภทหนึ่ง (ประเภท 8) และมีอัตราต่อหน่วยสูงกว่าบ้านอยู่อาศัยอย่างชัดเจน รายละเอียดและอัตราอยู่ที่ ขอไฟฟ้าชั่วคราวและหม้อชั่วคราว ส่วนไฟที่ใช้ในบ้านของเกษตรกร อ่านที่ ค่าไฟเกษตร
ดูประเภทของตัวเองตรงไหน และ กฟน. กับ กฟภ. เขียนต่างกันยังไง
ประเภทผู้ใช้ไฟฟ้าพิมพ์อยู่บนบิลของคุณอยู่แล้ว ปกติอยู่ในบล็อกข้อมูลผู้ใช้ไฟ ใกล้กับรหัสเครื่องวัดและงวดเดือน สิ่งที่ทำให้คนหาไม่เจอคือ สองการไฟฟ้าเขียนเลขไม่เหมือนกัน กฟน. เขียนบ้านอยู่อาศัยเป็น 1.1 และ 1.2 ส่วน กฟภ. เขียนเป็น 1.1.1 และ 1.1.2 ตัวเลขอัตราและค่าบริการเหมือนกันทุกประการ ต่างแค่วิธีเรียงเลขย่อยเท่านั้น ถ้าบนบิลเห็น 1.1.2 ก็คือ 1.2 นั่นเอง นอกจากนี้ยังมีรหัสประเภทผู้ใช้ไฟที่ใช้ในระบบภายในของการไฟฟ้าซึ่งอาจไม่ตรงกับเลขที่พิมพ์บนบิล ถ้าเจอเลขที่ไม่รู้จัก วิธีที่เร็วที่สุดคือโทรถามพร้อมบอกรหัสเครื่องวัด กฟน. 1130 หรือ กฟภ. 1129 ไม่แน่ใจว่าอยู่เขตไหน ดูที่ กฟน. กับ กฟภ. ต่างกันยังไง ส่วนช่องอื่น ๆ บนบิลอ่านได้ที่ วิธีอ่านบิลค่าไฟ
1.1 กับ 1.2 ต่างกันตรงไหนจริง ๆ
สองอย่างเปลี่ยนพร้อมกัน หนึ่งคือ **ค่าบริการรายเดือน** จาก 8.19 บาทเป็น 24.62 บาท สองคือ **โครงสร้างขั้นบันได** ประเภท 1.1 มีขั้นย่อยถึง 5 ขั้น ส่วนประเภท 1.2 มีเพียง 3 ขั้น และขั้นแรกของ 1.2 คิดอัตราเดียวรวดตลอด 200 หน่วยแรก ผลลัพธ์คือสิ่งที่คนคาดไม่ถึง ตารางนี้เอาจำนวนหน่วยเท่ากันมาคิดด้วยอัตราทั้งสองประเภท เพื่อให้เห็นว่าประเภทไหนถูกกว่าที่ระดับไหน ทุกช่องคำนวณจากอัตราจริง
| ใช้ไฟต่อเดือน | คิดแบบประเภท 1.1 | คิดแบบประเภท 1.2 | ถูกกว่า |
|---|---|---|---|
| 50 หน่วย | 167.37 บาท | 195.53 บาท | 1.1 |
| 100 หน่วย | 336.55 บาท | 364.71 บาท | 1.1 |
| 125 หน่วย | 421.14 บาท | 449.30 บาท | 1.1 |
| 150 หน่วย | 505.74 บาท | 533.90 บาท | 1.1 |
ตั้งแต่บิลเดือน ก.ย. 2569 เป็นต้นไป ไม่มีจุดสลับอีกแล้ว — ที่ทุกระดับการใช้ไฟจนถึง 150 หน่วย ประเภท 1.1 ถูกกว่าประเภท 1.2 เสมอ (ก่อนหน้านั้นจุดสลับอยู่ราว 118 หน่วย) และเพราะเหตุนี้ บิลจึง เพิ่มขึ้น เมื่อข้ามเส้น บ้านที่ใช้ 150 หน่วยพอดีจ่าย 505.74 บาท แต่บ้านที่ใช้ 151 หน่วยจ่าย 537.28 บาท คือ แพงขึ้น 31.54 บาท ทั้งที่ใช้ไฟมากขึ้นเพียงหน่วยเดียว เพราะค่าบริการรายเดือนขยับจาก 8.19 เป็น 24.62 บาท และสองขั้นย่อยที่ถูกที่สุดของประเภท 1.1 หายไป นี่ไม่ใช่ความผิดพลาดของการคำนวณ แต่เป็นผลของการที่โครงสร้างอัตราสองชุดมาบรรจบกัน อัตราขั้นบันไดเต็มทุกขั้นดูได้ที่ ค่าไฟบ้านหน่วยละกี่บาท
ข้อจำกัดสำคัญ — ประเภทผู้ใช้ไฟไม่ใช่สิ่งที่เลือกหรือจัดการได้
ตัวเลขในหัวข้อที่แล้วอาจทำให้คิดว่า "งั้นก็คุมการใช้ไฟให้อยู่ฝั่งที่ถูกกว่าสิ" ซึ่งใช้ไม่ได้ด้วยสองเหตุผล เหตุผลแรก การย้ายประเภทเป็นการวัดผลย้อนหลังจากหน่วยที่ใช้จริงติดต่อกัน 3 เดือน ไม่ใช่การเลือกและไม่ใช่การยื่นเรื่อง บ้านที่ใช้เกิน 150 หน่วยติดต่อกัน 3 เดือนจะถูกย้ายไป 1.2 เดือนถัดไป และถ้าลดลงเหลือไม่เกิน 150 หน่วยติดต่อกัน 3 เดือนก็จะย้ายกลับ ทั้งหมดเกิดขึ้นเองจากมิเตอร์ เหตุผลที่สอง ความเชื่อที่ว่า "1.1 ถูกกว่า" ตอนนี้ถูกต้องแล้ว (ตั้งแต่บิลเดือน ก.ย. 2569 ประเภท 1.1 ถูกกว่าที่ทุกระดับจนถึง 150 หน่วย) แต่ความพยายามนั้นก็ยังไร้ผลอยู่ดี เพราะคุณเลือกประเภทไม่ได้ — ประเภทตามหน่วยที่ใช้จริงย้อนหลัง 3 เดือน สิ่งที่ควบคุมได้จริงมีอย่างเดียวคือ จำนวนหน่วยที่ใช้ ซึ่งลดลงเมื่อไรก็ประหยัดเมื่อนั้น ไม่ว่าจะอยู่ประเภทไหน ส่วนประเภทของสถานที่ที่ไม่ใช่บ้านอยู่อาศัย เช่น หอพักหรือร้านค้า เป็นการพิจารณาของการไฟฟ้าจากลักษณะการใช้สถานที่นั้น ไม่ใช่จากปริมาณหน่วย และการแจ้งลักษณะการใช้ไม่ตรงกับความจริงเพื่อให้ได้อัตราที่ถูกกว่า คือการแจ้งข้อมูลเท็จต่อหน่วยงาน ไม่ใช่เทคนิคประหยัดค่าไฟ
สิ่งที่หน้านี้ตัดสินแทนการไฟฟ้าไม่ได้
หน้านี้บอกได้ว่ามีประเภทอะไรบ้างและบ้านอยู่อาศัยแบ่งย่อยยังไง แต่ บอกไม่ได้ว่าสถานที่ของคุณจะถูกจัดอยู่ประเภทไหน ถ้าไม่ใช่บ้านอยู่อาศัยธรรมดา เพราะเส้นแบ่งระหว่างประเภทที่ 2 3 และ 4 กำหนดจากความต้องการพลังไฟฟ้าและระดับแรงดันที่รับไฟ ซึ่งเป็นค่าที่อ่านจากบิลบ้านทั่วไปไม่ได้ และประเภทที่ 5 กับ 6 มีคุณสมบัติเฉพาะที่การไฟฟ้ากำหนดเอง เราเลือกจะไม่เดาแทน เพราะการเดาผิดในเรื่องนี้ทำให้วางแผนค่าใช้จ่ายผิดทั้งชุด ถ้าต้องการคำตอบที่ผูกพัน ให้ถามเจ้าของอัตราโดยตรง — กฟน. สายด่วน 1130 สำหรับกรุงเทพฯ นนทบุรี สมุทรปราการ และ กฟภ. สายด่วน 1129 สำหรับจังหวัดอื่น เตรียมรหัสเครื่องวัดกับคำอธิบายลักษณะการใช้สถานที่ตามจริงไว้ก่อนโทร
ใครเขียนหน้านี้
Frank Lee ผู้ก่อตั้ง CapSolar — บริษัทออกแบบและติดตั้งระบบโซลาร์เชิงพาณิชย์ในไทย ติดตั้งแล้วกว่า 80+ MWp ใน 150+ โครงการ ให้บริการลูกค้ากว่า 100+ ราย ลดคาร์บอนสะสมกว่า 85K+ ตัน สิ่งแรกที่เราต้องยืนยันก่อนประเมินโครงการทุกครั้งคือประเภทผู้ใช้ไฟของอาคารนั้น เพราะถ้าเข้าใจประเภทผิด ตัวเลขทั้งชุดที่ตามมาก็ผิดหมด หน้านี้จึงเขียนจากขั้นตอนเดียวกับที่เราทำจริง
FAQ
ประเภทไหนก็ตาม หน่วยที่ลดได้คือเงินที่ประหยัดได้
ประเภทผู้ใช้ไฟเลือกไม่ได้ แต่จำนวนหน่วยเลือกได้ ถ้าอาคารของคุณใช้ไฟกลางวันเป็นหลัก CapSolar ประเมินให้ฟรีว่าหลังคารับได้แค่ไหน