ค่าไฟ 3 เฟส หน่วยละกี่บาท 2569 — และค่าขอไฟ 3 เฟสต่างจาก 1 เฟสตรงไหน
คำถามนี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ไม่ตรงกับความจริง และการแก้สมมติฐานนั่นแหละคือคำตอบ ประเทศไทยไม่มีอัตราค่าไฟที่คิดตามจำนวนเฟส ราคาต่อหน่วยกำหนดจากประเภทผู้ใช้ไฟและจำนวนหน่วยที่ใช้ต่อเดือน หน้านี้บอกตัวเลขจริงที่บ้าน 3 เฟสจ่าย เทียบให้เห็นว่าอะไรต่างและอะไรไม่ต่างจาก 1 เฟส และบอกค่าธรรมเนียมตอนขอ
ไม่มีอัตราค่าไฟ 3 เฟส และไม่เคยมี ค่าไฟต่อหน่วยในไทยกำหนดจากสองอย่างเท่านั้น คือประเภทผู้ใช้ไฟ (บ้านอยู่อาศัย กิจการ อุตสาหกรรม เกษตร) กับจำนวนหน่วยที่ใช้ในเดือนนั้น จำนวนเฟสไม่อยู่ในสมการเลย บ้านที่ติดมิเตอร์ 3 เฟส อยู่เหนือเกณฑ์มิเตอร์ไม่เกิน 5 แอมป์ 220 โวลต์ 1 เฟสที่ใช้นิยามประเภท 1.1 จึงถูกคิดเป็น ประเภท 1.2 ซึ่งเป็นอัตราขั้นบันไดเดียวกับบ้าน 1 เฟสที่ใช้ไฟเกิน 150 หน่วย ผลคือ ใช้ 200 หน่วยจ่ายราว 4.04 บาท/หน่วย ใช้ 300 หน่วยราว 4.26 บาท/หน่วย ใช้ 500 หน่วยราว 4.47 บาท/หน่วย เมื่อรวมค่า Ft 0.1623 บาท ค่าบริการ 24.62 บาท และ VAT 7% แล้ว — ตัวเลขเดียวกับบ้าน 1 เฟสที่ใช้ไฟเท่ากันทุกบาท สิ่งที่ 3 เฟสเปลี่ยนจริงคือค่าธรรมเนียมตอนขอ ขนาดมิเตอร์กับเมนเบรกเกอร์ และปริมาณโหลดที่ระบบรับได้ ดูอัตราขั้นบันไดเต็มทุกขั้นได้ที่ ค่าไฟหน่วยละกี่บาท 2569 และดูขั้นตอนขอมิเตอร์ที่ ขอมิเตอร์ไฟฟ้า ราคาและขั้นตอน
ทำไมจำนวนเฟสไม่มีผลกับราคาต่อหน่วย
โครงสร้างอัตราค่าไฟไทยแบ่งตามลักษณะการใช้ไฟ ไม่ได้แบ่งตามลักษณะทางไฟฟ้าของสายที่ต่อเข้าบ้าน สามข้อนี้อธิบายได้ครบ
ประเภทผู้ใช้ไฟมาจากลักษณะการใช้
บ้านอยู่อาศัย กิจการทั่วไป อุตสาหกรรม เกษตร สูบน้ำ — เกณฑ์คือใช้ทำอะไร ไม่ใช่ต่อไฟมากี่เส้น บ้านหลังหนึ่งจะต่อ 1 เฟสหรือ 3 เฟสก็ยังเป็นบ้านอยู่อาศัย
อัตราขั้นบันไดมาจากหน่วยต่อเดือน
ภายในประเภทบ้านอยู่อาศัย เกณฑ์แบ่งย่อยคือใช้ไฟเกิน 150 หน่วย/เดือนหรือไม่ ประเภท 1.1 ค่าบริการ 8.19 บาท/เดือน ประเภท 1.2 ค่าบริการ 24.62 บาท/เดือน บ้าน 3 เฟสแทบทั้งหมดอยู่กลุ่ม 1.2 เพราะเหตุผลที่ติด 3 เฟสตั้งแต่แรกคือใช้ไฟมาก
เฟสกำหนดว่ารับโหลดได้เท่าไร ไม่ได้กำหนดราคา
ระบบ 3 เฟสกระจายโหลดลงสามสาย ทำให้จ่ายกำลังไฟได้มากกว่าที่กระแสต่อสายเท่ากัน จึงเหมาะกับบ้านที่มีแอร์หลายตัว เครื่องทำน้ำอุ่นกำลังสูง ปั๊มน้ำใหญ่ หรือที่ชาร์จรถไฟฟ้า แต่ทั้งหมดนั้นเป็นเรื่องความสามารถของระบบ ไม่ใช่เรื่องอัตราค่าไฟ
แล้วอะไรที่เปลี่ยนอัตราได้จริง? เปลี่ยนประเภทผู้ใช้ไฟ (เช่น เปิดเป็นกิจการ) หรือเปลี่ยนไปใช้มิเตอร์ TOU ที่คิดตามช่วงเวลา ทั้งสองอย่างเป็นคนละเรื่องกับจำนวนเฟส และทำได้ทั้งบน 1 เฟสและ 3 เฟส ดูเกณฑ์ TOU ที่ เปลี่ยนมิเตอร์ TOU คุ้มไหม
ตัวเลขจริงที่บ้าน 3 เฟสจ่าย ต่อหน่วยและทั้งบิล
ตารางนี้คิดจากอัตราบ้านอยู่อาศัยจริง (ขั้นบันได + Ft 0.1623 + ค่าบริการ + VAT 7%) ที่ระดับการใช้ไฟซึ่งพบบ่อยในบ้าน 3 เฟส ย้ำอีกครั้งว่าตัวเลขชุดนี้ใช้กับบ้าน 1 เฟสที่ใช้ไฟเท่ากันได้เหมือนกันทุกช่อง — ตารางนี้จึงตอบคำถาม "3 เฟสหน่วยละกี่บาท" ได้ ก็เพราะมันไม่ได้เป็นตัวเลขเฉพาะของ 3 เฟส
| ใช้ไฟต่อเดือน | จ่ายจริงต่อหน่วย (รวมทุกอย่าง) | ประเภท |
|---|---|---|
| 150 หน่วย | 3.93 บาท | 1.1 |
| 200 หน่วย | 4.04 บาท | 1.2 |
| 300 หน่วย | 4.26 บาท | 1.2 |
| 500 หน่วย | 4.47 บาท | 1.2 |
อ่านตารางให้ถูก: ช่องกลางไม่ใช่ราคาต่อหน่วยคงที่ แต่เป็นยอดบิลทั้งใบหารด้วยจำนวนหน่วย จึงขยับขึ้นตามการใช้ไฟเพราะอัตราเป็นขั้นบันได ใช้ 300 หน่วยจ่ายทั้งบิลราว 1277 บาท ใช้ 500 หน่วยราว 2237 บาท ส่วนตัวเลข 3.95 บาท/หน่วยที่เห็นตามข่าวเป็นค่าเฉลี่ยของทั้งระบบไฟฟ้า ไม่ใช่อัตราของบ้านใดบ้านหนึ่ง อยากได้ตัวเลขของบ้านคุณเอง ใส่จำนวนหน่วยที่ เครื่องคำนวณค่าไฟ
1 เฟส กับ 3 เฟส ต่างกันตรงไหนบ้าง
สี่แถวนี้คือทุกอย่างที่ต่างและไม่ต่าง เรียงจากสิ่งที่คนถามบ่อยที่สุด
| รายการ | 1 เฟส | 3 เฟส |
|---|---|---|
| ราคาต่อหน่วย | อัตราขั้นบันไดบ้านอยู่อาศัย | เหมือนกันทุกประการ |
| ค่าบริการรายเดือน | 8.19 หรือ 24.62 บาท ตามประเภท | 24.62 บาท (เกือบทุกหลังอยู่ประเภท 1.2) |
| ค่าตรวจสอบตอนขอ (MEA) | 700 บาท | 1,500 บาท และ 2,500 บาทสำหรับขนาดใหญ่ |
| โหลดที่รองรับได้ | พอสำหรับบ้านทั่วไป | รองรับโหลดรวมสูงกว่าที่กระแสต่อสายเท่ากัน |
ค่าธรรมเนียมข้างบนเป็นของ กฟน. ตรวจสอบไว้เมื่อ มิ.ย. 2569 1 เฟสขนาด 5(15) 15(45) 30(100) คิด 700 บาท ส่วน 3 เฟสขนาด 30(100) และ 50(150) คิด 1,500 บาท ขนาด 200 และ 400 คิด 2,500 บาท และบ้านอยู่อาศัยที่ขอใหม่กับ กฟน. ไม่ต้องวางเงินประกัน สำหรับ กฟภ. ในต่างจังหวัด ค่าธรรมเนียมต่างกันตามขนาดและพื้นที่ ให้ยืนยันที่สายด่วน 1129 ก่อนยื่น เอกสารและขั้นตอนทั้งหมดอยู่ที่ ขอมิเตอร์ไฟฟ้า ราคาและขั้นตอน
ถ้าไม่ใช่บ้าน แต่เป็นร้านค้าหรือกิจการ
หลายคนที่ค้นคำว่า "ขอไฟ 3 เฟส ราคา" กำลังจะเปิดร้าน ทำห้องเย็น หรือติดตั้งเครื่องจักรเล็ก ๆ ตรงนี้ต่างออกไป เพราะเมื่อจดเป็นกิจการ ประเภทผู้ใช้ไฟจะเปลี่ยนจากบ้านอยู่อาศัยเป็นกิจการทั่วไป ซึ่งอยู่ในช่วงราว 4.18 บาท/หน่วยโดยประมาณ ไม่ได้คิดขั้นบันไดแบบบ้าน และอาจมีค่าความต้องการพลังไฟฟ้าแยกต่างหากเมื่อโหลดโตขึ้น สังเกตว่าตัวแปรที่ทำให้ราคาเปลี่ยนคือ ประเภทผู้ใช้ไฟ ไม่ใช่จำนวนเฟส อีกเช่นเคย ถ้าโหลดโตถึงระดับโรงงาน โครงสร้างบิลจะเปลี่ยนไปอีกแบบ อ่านต่อที่ ค่าไฟโรงงานคิดยังไง
แล้วบ้านแบบไหนควรขอ 3 เฟส
เพราะราคาต่อหน่วยไม่ต่าง คำถามจึงไม่ใช่ 'คุ้มไหม' แต่เป็น 'จำเป็นไหม' สี่ข้อนี้คือสัญญาณที่พบบ่อย
เมนเบรกเกอร์ทริปเวลาเปิดหลายอย่างพร้อมกัน ถ้าเปิดแอร์หลายตัวพร้อมเครื่องทำน้ำอุ่นแล้วไฟตัด นั่นคือข้อจำกัดของขนาดมิเตอร์และเมน ไม่ใช่ปัญหาค่าไฟ
จะติดที่ชาร์จรถไฟฟ้าแบบติดผนัง เครื่องชาร์จบ้านกำลังสูงมักต้องการวงจรที่รองรับได้มากกว่าที่มิเตอร์เดิมมี ให้ให้การไฟฟ้าประเมินโหลดรวมก่อนสั่งซื้อเครื่อง
มีอุปกรณ์ที่ระบุว่าต้องใช้ไฟ 3 เฟส ปั๊มขนาดใหญ่ ลิฟต์บ้าน หรือเครื่องจักรบางชนิดออกแบบมาให้ใช้ 3 เฟสโดยตรง กรณีนี้ไม่มีทางเลือกอื่น
กำลังจะสร้างบ้านหลังใหญ่ ขอ 3 เฟสตั้งแต่ตอนขอมิเตอร์ครั้งแรกถูกกว่าและง่ายกว่าการมาเปลี่ยนทีหลัง เพราะการเปลี่ยนภายหลังมีทั้งค่าธรรมเนียมและงานเดินสายใหม่ ประเมินขนาดที่ต้องใช้ให้การไฟฟ้าเป็นคนคำนวณจากรายการโหลด ไม่ต้องเดาเอง
ข้อควรรู้ก่อนตัดสินใจ: การขอ 3 เฟสไม่ได้ทำให้ค่าไฟถูกลง และไม่ได้ทำให้แพงขึ้นด้วย มันเปลี่ยนแค่ความสามารถของระบบกับค่าธรรมเนียมครั้งเดียวตอนติดตั้ง ถ้าเป้าหมายคือลดบิลจริง ๆ ตัวแปรที่ขยับได้คือจำนวนหน่วยที่ใช้ และช่วงเวลาที่ใช้ถ้าอยู่บนมิเตอร์ TOU ดูแนวทางที่ ทำไมค่าไฟแพง
ใครเขียนหน้านี้
Frank Lee ผู้ก่อตั้ง CapSolar — บริษัทออกแบบและติดตั้งระบบโซลาร์เชิงพาณิชย์ในไทย ติดตั้งแล้วกว่า 80+ MWp ใน 150+ โครงการ ให้บริการลูกค้ากว่า 100+ ราย ลดคาร์บอนสะสมกว่า 85K+ ตัน การอ่านแบบไฟฟ้า ขนาดมิเตอร์ และโครงสร้างบิลของอาคารจริงเป็นงานประจำวันของทีมเรา หน้านี้จึงอธิบายจากโครงสร้างอัตราที่ใช้จริง ไม่ได้สรุปจากข่าว
FAQ
ต่อ 3 เฟสเพราะโหลดโต? โซลาร์บนหลังคาลดโหลดกลางวันได้
แอร์ ปั๊ม และเครื่องทำความเย็นเดินหนักที่สุดตอนแดดแรงที่สุดพอดี CapSolar ประเมินฟรีว่าหลังคาของคุณจะรับส่วนไหนของโหลดนั้นได้บ้าง