UGT vs TPA (Direct PPA): โรงงานควรเลือกซื้อไฟเขียวทางไหน? เปรียบเทียบ 9 มิติ + decision tree
เมื่อหลังคาไม่พอ มีสองทางหลักให้ซื้อไฟเขียว: UGT (ผ่านการไฟฟ้า) กับ TPA / Direct PPA (สัญญาตรง + wheeling) — หน้านี้เทียบให้ชัดว่าใครเหมาะกับทางไหน ไม่อธิบายซ้ำว่าแต่ละกลไกคืออะไร (มีลิงก์ไปหน้าหลัก)
UGT (Utility Green Tariff — ไฟเขียวมาตรฐานที่ซื้อผ่านการไฟฟ้า MEA/PEA บนบิลเดียว ในอัตราที่ ERC กำหนด) เน้นเร็วและง่าย ส่วน TPA (Third-Party Access — สิทธิใช้กริดเพื่อรับไฟจากสัญญา Direct PPA โดยจ่ายค่า wheeling) ยืดหยุ่นกว่าและอาจถูกกว่าสำหรับโหลดใหญ่ แต่ซับซ้อนกว่า และ ณ ปี 2569 ยังเป็นโครงการนำร่องที่จำกัด เลือก UGT เพื่อความเร็ว เลือก TPA เพื่อสเกลและคุมราคา (อัตราและเงื่อนไขขึ้นกับ ERC/EGAT — ตรวจสอบรอบปัจจุบัน)
สรุปเร็ว 30 วินาที: UGT vs TPA / Direct PPA
| มิติ | UGT (ผ่านการไฟฟ้า) | TPA / Direct PPA |
|---|---|---|
| คู่สัญญา | การไฟฟ้า (MEA/PEA) | ผู้ผลิตไฟเอกชนโดยตรง |
| ความเร็ว/ง่าย | สูง — สมัครได้เลย | ต่ำ — ต้องเจรจา + อนุมัติ |
| ราคา/ความยืดหยุ่น | อัตราคงที่ตามที่ ERC กำหนด* | เจรจาได้ + ค่า wheeling* |
| สถานะ (2569) | เปิดสมัครตามรอบ/โควต้า | โครงการนำร่องที่จำกัด* |
| เหมาะกับใคร | โหลดเล็ก–กลาง อยากได้เร็ว | โหลดใหญ่ อยากคุมราคา |
*อัตรา UGT, ค่า wheeling และสิทธิ TPA กำหนดโดย ERC/EGAT/การไฟฟ้า และเปลี่ยนแปลงได้ตามรอบ — ตรวจสอบเงื่อนไขปัจจุบันกับ ERC / การไฟฟ้าของคุณ
โรงงานทั่วไปใช้ Direct PPA ได้ไหมในปี 2569? — ยังไม่ได้
นี่คือจุดที่หลายคนเข้าใจผิด: โครงการนำร่อง Direct PPA ผ่าน Third-Party Access (TPA) ของไทย ณ ปี 2569 เปิดเฉพาะ “ดาต้าเซ็นเตอร์ที่ได้รับการส่งเสริมจาก BOI และมีโหลดไอที (IT base load) ตั้งแต่ 50 MW ขึ้นไปต่ออาคาร” ภายใต้กรอบรวม 2,000 MW (สภานโยบายพลังงานแห่งชาติ NEPC อนุมัติ 25 มิ.ย. 2567; ERC ออกร่างกฎเกณฑ์ 3 ต.ค. 2568) โรงงานผลิตทั่วไป “ยังไม่เข้าเกณฑ์” ทำสัญญา Direct PPA แบบ wheeling อิสระในรอบนำร่องนี้ ถ้าคุณเป็นโรงงานทั่วไปและอยากได้ไฟเขียวตอนนี้ ทางที่ทำได้จริงคือ: (1) ติด โซลาร์บนหลังคา ให้คุ้มที่สุดก่อน แล้ว (2) เติมส่วนที่เหลือด้วย UGT2 สถานะ TPA อาจขยายในอนาคต — ตรวจสอบสิทธิปัจจุบันกับ ERC/EGAT
สองทางนี้คืออะไร (สั้น ๆ แล้วอ่านต่อที่หน้าหลัก)
UGT — ทางการไฟฟ้า
UGT (Utility Green Tariff — ไฟเขียวมาตรฐาน) คือการซื้อไฟฟ้าหมุนเวียนผ่านการไฟฟ้า MEA/PEA พร้อมใบรับรองรวมในบิลเดียว ไม่ต้องเจรจาเอง อ่านกลไกเต็ม ๆ ที่ คู่มือ UGT2 ฉบับโรงงาน
TPA / Direct PPA — ทางสัญญาตรง
TPA (Third-Party Access — สิทธิใช้กริดของบุคคลที่สาม) ทำให้คุณทำสัญญาซื้อไฟตรง (Direct PPA) กับผู้ผลิตเอกชน แล้วส่งไฟข้ามกริดมาถึงโรงงานด้วยกลไก wheeling (ส่งไฟผ่านสายโดยจ่ายค่าผ่านสาย) อ่านกลไกเต็ม ๆ ที่ Wheeling & Third-Party Access และพื้นฐานสัญญาที่ PPA คืออะไร กับ Direct PPA ฉบับโรงงาน
สำคัญ: ณ ปี 2569 Third-Party Access ในไทยยังเป็น "โครงการนำร่องที่จำกัด" ไม่ใช่ตลาดเสรีเต็มรูปแบบ — นโยบายนำร่อง Direct PPA ผ่าน TPA (สภานโยบายพลังงานแห่งชาติอนุมัติกรอบ 2,000 MW เมื่อ มิ.ย. 2567 เริ่มจากกลุ่มดาต้าเซ็นเตอร์ที่ได้ BOI) และ ERC เพิ่งออกร่างกฎเกณฑ์ Direct PPA เมื่อ 3 ต.ค. 2568 ส่วนร่าง TPA Code ยังอยู่ระหว่างรับฟังความเห็น โรงงานทั่วไปยังไม่สามารถ wheeling ได้อย่างอิสระในตอนนี้ — ตรวจสอบสิทธิเข้าร่วมกับ ERC/EGAT
ตารางเปรียบเทียบ UGT vs TPA / Direct PPA ครบ 9 มิติ
| มิติ | UGT (Utility Green Tariff) | TPA / Direct PPA (wheeling) |
|---|---|---|
| ทำสัญญากับใคร | การไฟฟ้า (MEA/PEA) — สินค้ามาตรฐานตัวเดียว | ผู้ผลิตไฟ/IPP โดยตรง (สัญญา Direct PPA แบบทวิภาคี) |
| โครงสร้างค่าธรรมเนียม/ราคา | อัตราไฟเขียวที่ ERC กำหนด รวมในบิลค่าไฟปกติ (อัตราขึ้นกับรอบของ ERC — ตรวจสอบรอบปัจจุบัน) | ราคา $/kWh ที่เจรจา + ค่า wheeling สำหรับใช้กริด (ค่า wheeling กำหนดโดยหน่วยงานกำกับ/EGAT และขึ้นกับเงื่อนไขนำร่อง — ตรวจสอบรอบปัจจุบัน) |
| กรรมสิทธิ์ในคุณค่าสีเขียว/ใบรับรอง | คุณค่าสีเขียว/ใบรับรองรวมอยู่ในตัวสินค้า UGT แล้ว | ปกติผู้ซื้อเป็นเจ้าของคุณค่าสีเขียว/REC ตามที่ระบุในสัญญา — ต้องยืนยันในข้อสัญญา PPA |
| สิทธิเข้าร่วม/การเข้าถึง | เปิดให้ลูกค้าการไฟฟ้าที่สมัครเข้าร่วม (ขึ้นกับโควต้า/รอบเปิดรับของ UGT) | ต้องมีสิทธิ Third-Party Access (TPA) ซึ่ง ณ ปี 2569 ยังเป็นโครงการนำร่องที่จำกัด ไม่ใช่ตลาดเสรีเต็มรูปแบบ — ตรวจสอบกับ ERC/EGAT |
| ความซับซ้อน/เวลาเริ่มต้น | ต่ำ — สมัครผ่านการไฟฟ้า ไม่ต้องเจรจา | สูง — เจรจาทวิภาคี จัดการ wheeling และผ่านการอนุมัติของหน่วยงานกำกับ |
| ปริมาณ/ขนาดโหลดที่เหมาะ | ยืดหยุ่น เหมาะกับความต้องการไฟเขียวขนาดเล็ก–กลาง | ได้ความคุ้มสูงสุดกับโหลดขนาดใหญ่ที่ราคาเจรจาแล้วถูกกว่าอัตรารวมของ UGT |
| การคุมราคา/ความยืดหยุ่น | คงที่ตามที่ ERC กำหนด มีพื้นที่ต่อรองน้อย | ต่อรองได้ อาจถูกกว่าถ้าเจรจาดี แต่รับความเสี่ยงราคา/ระยะสัญญา |
| RE100 / การรายงาน | นับเข้า RE100 ผ่านสินค้าไฟเขียวของการไฟฟ้า (ตรวจสอบขอบเขตกับกรอบรายงานของคุณ) | นับผ่าน REC ที่ถือเอง/ตามสัญญา — เรื่องราว additionality ของ RE100 แข็งแรงกว่า |
| ผู้ซื้อที่เหมาะที่สุด | อยากได้เร็วและง่าย โหลดส่วนเกินหลังติดหลังคาไม่มากนัก | ผู้ซื้อรายใหญ่ มีทีมจัดซื้อ โหลดส่วนเกินเยอะ และไวต่อราคา |
ค่า/อัตรา/สิทธิทั้งหมดข้างต้นกำหนดโดย ERC / EGAT / การไฟฟ้า และเปลี่ยนแปลงได้ — ใช้เป็นแนวทางเชิงคุณภาพ ไม่ใช่ตัวเลขรับประกัน ตรวจสอบเงื่อนไขปัจจุบันกับแหล่งทางการก่อนตัดสินใจ
UGT2 — ซื้อไฟเขียวผ่านการไฟฟ้า · Wheeling & Third-Party Access (TPA)
ตารางเทียบ 4 ทาง: หลังคา vs UGT1 vs UGT2 vs Direct PPA (TPA)
UGT มีสองรุ่น และยังมีทางหลังคา (ถูกที่สุด) กับ Direct PPA (จำกัดเฉพาะดาต้าเซ็นเตอร์) ตารางนี้วางทั้งสี่ทางเรียงกันเพื่อให้เห็นภาพรวมว่าโรงงานทั่วไปทำอะไรได้จริงในปี 2569
| มิติ | หลังคา (on-site) | UGT1 | UGT2 | Direct PPA (TPA) |
|---|---|---|---|---|
| ใครเข้าร่วมได้ (2569) | โรงงานทุกขนาดที่มีหลังคา/พื้นที่ | ลูกค้าการไฟฟ้าที่สมัครในรอบ UGT1 (เปิดตัว 23 ม.ค. 2568)* | ลูกค้าธุรกิจ/อุตสาหกรรมที่สมัคร UGT2 (MEA/PEA เปิดตัว 30 เม.ย. 2569)* | เฉพาะดาต้าเซ็นเตอร์ที่ได้ BOI โหลดไอที ≥ 50 MW/อาคาร — โรงงานทั่วไปยังไม่เข้าเกณฑ์* |
| เหมาะกับใคร | ทุกโรงงาน — ทำก่อนเสมอ (ต้นทุนต่อหน่วยถูกสุด) | ผู้ที่อยากได้ไฟเขียวเร็วในรอบแรก สัญญาสั้น | โหลดใหญ่ที่อยากระบุแหล่งผลิตและทำสัญญายาว | ดาต้าเซ็นเตอร์ไฮเปอร์สเกลที่เข้าเกณฑ์นำร่อง |
| ฐานราคา/ค่าธรรมเนียม | ต้นทุนติดตั้งของคุณเอง ไม่มีค่าไฟต่อหน่วยสำหรับส่วนที่ผลิตใช้เอง | อัตราไฟเขียวที่ ERC กำหนด (รอบ UGT1 ราว 4.21 บาท/หน่วย — ตรวจสอบรอบปัจจุบัน)* | อัตราที่ ERC กำหนดสำหรับ UGT2 อิงแหล่งผลิตที่เลือก (ตรวจสอบรอบปัจจุบัน)* | ราคา PPA ที่เจรจา + ค่า wheeling (ร่างประมาณ 1.07 บาท/หน่วย — ยังไม่สรุป รอ ERC อนุมัติ)* |
| ระยะสัญญา | เป็นสินทรัพย์ของคุณ (อายุระบบ 25+ ปี) | ระยะสั้น (ราว 1 ปี ตามรอบ)* | ระยะยาว (สูงสุดราว 10 ปี)* | ระยะยาวตามที่เจรจา (โครงการ PPA มักหลายปี) |
| พร้อมใช้จริงปี 2569 | ใช่ — ทำได้เลย | ตามรอบ/โควต้าที่เปิด* | ใช่ — เปิดตัว 30 เม.ย. 2569 (ขึ้นกับโควต้า)* | นำร่องจำกัด ทยอยเริ่มจากปี 2569 เฉพาะดาต้าเซ็นเตอร์ที่เข้าเกณฑ์ (วันที่เริ่มยังเป็นร่าง)* |
| นับเข้า RE100 / REC | นับได้ (ไฟที่ผลิตและใช้เอง) — เรื่องราว additionality แข็งแรงสุด | นับผ่านสินค้าไฟเขียวของการไฟฟ้า* | นับผ่านสินค้าไฟเขียวของการไฟฟ้า ระบุแหล่งได้ดีขึ้น* | นับผ่าน REC ที่ถือเอง/ตามสัญญา — additionality แข็งแรง |
| ความซับซ้อน | ปานกลาง (ออกแบบ+ติดตั้งครั้งเดียว) | ต่ำ — สมัครผ่านการไฟฟ้า | ต่ำ–ปานกลาง — สมัคร + เลือกแหล่งผลิต | สูง — เจรจา PPA, จัดการ wheeling, ผ่านการอนุมัติ |
*อัตรา UGT1/UGT2, ค่า wheeling (ร่าง ~1.07 บาท/หน่วย ยังไม่สรุป) สิทธิเข้าร่วม และวันเริ่มนำร่อง Direct PPA กำหนดโดย ERC/EGAT/การไฟฟ้า และเปลี่ยนแปลงได้ ใช้เป็นแนวทางเชิงคุณภาพ ตรวจสอบเงื่อนไขปัจจุบันกับแหล่งทางการก่อนตัดสินใจ
Decision tree: UGT หรือ TPA — ตอบ 5 ข้อ
ตอบ 5 คำถามเพื่อดูว่าทางไหนน่าจะเหมาะกับโรงงานคุณมากกว่า (เป็นแนวทาง ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะราย)
พร้อมหาคำตอบใน 2 นาที? คลิกเริ่มเพื่อตอบ 5 คำถาม
ยังไม่แน่ใจ? เริ่มจาก ภาพรวม RE100 ทั้ง 4 ทาง หรือ ปรึกษาทีม CapSolar ฟรี
เลือกทางไหนดี — โปรไฟล์ผู้ซื้อ
เลือก UGT ถ้า…
- อยากได้ไฟเขียวเร็ว ไม่อยากเจรจาสัญญา
- โหลดส่วนเกิน (หลังหลังคา) ขนาดเล็ก–กลาง
- ไม่มีทีมจัดซื้อพลังงานเฉพาะ
- อัตราคงที่ตาม ERC ยอมรับได้ ขอแค่ตรวจสอบได้
เลือก TPA / Direct PPA ถ้า…
- โหลดส่วนเกินใหญ่ (หลาย MW) และไวต่อราคา
- มีทีม/เวลาเจรจาและจัดการเรื่องกฎเกณฑ์
- ต้องการคุมราคาและ additionality / REC ที่ถือเอง
- ยืนยันสิทธิ TPA ในรอบนำร่องปัจจุบันได้
CapSolar ช่วยวางกลยุทธ์ทั้งสองชั้นได้อย่างไร
CapSolar ออกแบบและติดตั้งโซลาร์บนหลังคาโรงงานด้วยประสบการณ์ 80+ MWp / 150+ โครงการในไทย ลูกค้า 100+ ราย และช่วยลด CO₂ ไปแล้ว 85,000+ ตัน เราแนะนำให้ใช้หลังคาให้คุ้มที่สุดก่อน (ต้นทุนต่ำสุด) แล้วค่อยประเมินว่าไฟส่วนที่เหลือควรเติมด้วย UGT หรือ TPA / Direct PPA แบบไหนถึงคุ้มที่สุดสำหรับเป้า RE100 ของคุณ ไม่แน่ใจว่าควรเริ่มตรงไหน? ให้เราประเมินหลังคาและไฟกริดส่วนที่เหลือให้ฟรี
เกี่ยวกับเนื้อหานี้
เรียบเรียงโดยทีม CapSolar จากกรอบนโยบายของ ERC, EGAT, MEA/PEA และประสบการณ์ติดตั้งโซลาร์โรงงานจริงในไทย เนื้อหาเปรียบเทียบนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือการเงินเฉพาะราย กรุณาตรวจสอบอัตราและสิทธิเข้าร่วมปัจจุบันกับแหล่งทางการ
ทบทวนล่าสุด มิ.ย. 2569 — สถานะ TPA และ UGT อาจเปลี่ยนตามประกาศของ ERC
คำถามที่พบบ่อย
อยากรู้ว่าโรงงานคุณควรเลือก UGT หรือ TPA?
ให้ทีมวิศวกรของเราประเมินหลังคา โหลดส่วนเกิน และทางเลือกซื้อไฟเขียวที่คุ้มที่สุดให้ฟรี
อ่านต่อ
UGT2 — ซื้อไฟเขียวผ่านการไฟฟ้า
กลไก UGT2, การสมัคร, อัตรา และเงื่อนไขฉบับโรงงาน
Wheeling & Third-Party Access (TPA)
กลไก wheeling, สถานะนำร่อง TPA และ Virtual PPA
Direct PPA — ฉบับโรงงาน
คู่มือเจรจาซื้อไฟตรงจากผู้ผลิตเอกชน
PPA คืออะไร
พื้นฐานสัญญาซื้อขายไฟฟ้าระยะยาว
RE100 — 4 ทางเลือกซื้อไฟเขียว
ภาพรวมหลังคา → Direct PPA → UGT → IREC พร้อม decision tree