ฮอร์มุซปิดเดือนที่ 6 — โรงงานไทยเตรียมพลังงานสำรองยังไง
คู่มือ CFO: เปลี่ยนความผันผวนของค่าไฟให้กลายเป็นต้นทุนที่คาดเดาได้ภายใน 8-14 สัปดาห์
อิหร่านปิดช่องแคบฮอร์มุซตั้งแต่ 28 ก.พ. 2569 — เกือบ 70% ของ LNG ที่ป้อนโรงไฟฟ้าก๊าซธรรมชาติของไทยมาจากเส้นทางนี้ บิลค่าไฟโรงงานเดือน ม.ค.-มี.ค. ที่ผ่านมาเริ่มขึ้นชัด CFO โรงงานต้องรู้ว่าจะ hedge ต้นทุนพลังงานยังไง ก่อนที่หน้าต่างภาษี BOI/พ.ร.ฎ. 805 จะปิดถ้าฮอร์มุซเปิดอีกครั้ง
ฮอร์มุซปิดมาแล้ว 6 เดือน LNG ขึ้นราคา Ft กระโดดมาที่ 0.1623 บาท/หน่วยในงวด พ.ค.-ส.ค. 2569 รวมค่าไฟจริงสำหรับโรงงาน C&I อยู่ที่ราว 3.95 บาท/หน่วย โซลาร์ self-consumption บนหลังคาเป็นเครื่องมือเดียวที่ลงทุนได้ภายใน 8-14 สัปดาห์ ล็อกต้นทุนไฟฟ้า 15-25 ปี และมีเส้นทาง Zero-Capex PPA สำหรับโรงงานที่ไม่อยากกระทบ Balance Sheet ทุก CFO ควรอ่านก่อนบอร์ดประชุมรอบหน้า
บิลค่าไฟเดือน ม.ค.-มี.ค. ที่คุณอาจไม่ได้สังเกตว่ามีอะไรเปลี่ยน
ถ้าโรงงานคุณใช้ไฟเดือนละ 500,000-2,000,000 หน่วย (โรงงานขนาดกลาง) ความแตกต่างของบิลระหว่าง ธ.ค. 2568 กับ มี.ค. 2569 น่าจะอยู่ที่ 80,000-320,000 บาท/เดือน นั่นไม่ใช่เพราะคุณใช้ไฟมากขึ้น — เป็นเพราะองค์ประกอบหนึ่งของบิลที่เรียกว่า Ft (Fuel Adjustment Charge) ขยับขึ้นในงวด พ.ค.-ส.ค. 2569 มาอยู่ที่ 0.1623 บาท/หน่วย
Ft คือกลไกที่คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ใช้ส่งผ่านต้นทุนเชื้อเพลิงจริงของโรงไฟฟ้าให้ผู้ใช้ไฟทุก 4 เดือน เมื่อ LNG ที่นำเข้ามาผลิตไฟแพงขึ้น Ft ก็ขึ้น เมื่อ LNG ถูกลง Ft ก็ลง คุณไม่มีอำนาจต่อรอง Ft — มันคือ pass-through ตัวจริง ความแตกต่างก็คือคุณรู้ตัวเลขนี้ก่อนหรือหลัง
ตรงนี้คือสิ่งที่หลาย CFO พลาด: Ft จะขึ้นต่อในงวด ก.ย.-ธ.ค. 2569 ถ้า LNG spot ยังอยู่ระดับสูงในไตรมาส 3 ซึ่ง — สำคัญมาก — เป็น lagging indicator ของฮอร์มุซ ไม่ใช่ leading indicator นั่นแปลว่าค่าไฟยังจะเจ็บต่อ แม้ฮอร์มุซจะเปิดวันพรุ่งนี้
ห่วงโซ่ LNG → Ft → บิลของคุณ อธิบายแบบไม่ใช้ศัพท์
ระบบไฟฟ้าของไทย ~ 60% มาจากก๊าซธรรมชาติ และในจำนวนนั้นกว่าครึ่งเป็น LNG ที่นำเข้าจากกาตาร์ UAE และ Oman ทั้งหมดต้องผ่านช่องแคบฮอร์มุซ พอช่องแคบปิด ผู้ค้า LNG ทั่วโลกต้องไปหาแหล่งทดแทน (สหรัฐฯ มาเลเซีย ออสเตรเลีย) ราคา LNG spot ทั่วโลกจึงพุ่ง — และเรือบรรทุก LNG ที่ไปไทยก็แพงขึ้นตามไปด้วย
PTT และผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระ (IPP) ซื้อ LNG ที่แพงขึ้นนี้ → ส่งต้นทุนผ่าน Power Purchase Agreement ให้ EGAT → EGAT ส่งต้นทุนผ่านไปที่ MEA/PEA → MEA/PEA ส่ง pass-through ผ่าน Ft ในบิลของคุณ ทุกขั้นตอนมี time lag ประมาณ 1-3 เดือน เพราะฉะนั้นจากวันที่ฮอร์มุซปิดถึงวันที่บิลคุณขึ้น ใช้เวลา 3-6 เดือน นี่คือเหตุผลที่บิลปลายปีนี้จะหนัก แม้สงครามจะคลายเร็วก็ตาม
อ่านรายละเอียดอัตราค่าไฟ TOU/TOD งวดปัจจุบันได้ที่ คู่มืออัตราค่าไฟไทย — TOU TOD 2569 ซึ่งครอบคลุมว่า Energy Charge, Demand Charge และ Ft รวมกันกลายเป็น 3.95 บาท/หน่วย ที่คุณจ่ายจริงในตอนนี้
4 ฉาก: ฮอร์มุซเปิดใน 1 / 3 / 6 / 12 เดือน — Ft จะวิ่งยังไง กระแสเงินสดเป็นอย่างไร
ไม่มีใครรู้ว่าฮอร์มุซจะเปิดเมื่อไหร่ แต่ CFO ต้องวางแผนตามฉาก ลองดู 4 ฉากนี้สำหรับโรงงานที่ใช้ไฟ 1,000,000 หน่วย/เดือน อัตรา TOU ปัจจุบัน ~3.95 บาท/หน่วย คือบิลปกติเดือนละ 3.95 ล้านบาท
ฉาก A (เปิดใน 1 เดือน): Ft ขึ้นอีก 1 งวด แล้วค่อย ๆ ลง 12-18 เดือนถัดไป ผลกระทบรวมต่อโรงงาน ~ 6-12 ล้านบาท ฉาก B (เปิดใน 3 เดือน): Ft แพงต่ออีก 2 งวด ขาขึ้นชัด ก่อนค่อย ๆ ลง ผลกระทบรวม ~ 15-25 ล้านบาท ฉาก C (เปิดใน 6 เดือน): Ft แพงต่อทั้งปี ขาลงเริ่มปี 2570 ผลกระทบรวม ~ 30-45 ล้านบาท ฉาก D (เปิดใน 12 เดือน): Ft แพงทั้ง 2569 ลามถึงครึ่งปี 2570 ผลกระทบรวม ~ 60-90 ล้านบาท สำคัญที่สุด — ในทุกฉาก ราคาไฟลงไม่ถึงระดับ ม.ค. 2568 อีกแล้ว เพราะตลาด LNG เปลี่ยน term structure ไปแล้ว
นี่คือเหตุผลที่ตัวเลข ROI ของโซลาร์เปลี่ยนไปจากสมัยก่อนสงคราม สมัยก่อน payback อยู่ที่ 5-7 ปี ตอนนี้สำหรับโรงงานที่บิล > 1 ล้านบาท/เดือน payback อยู่ที่ 3.5-5 ปี เพราะตัวหารคือ ค่าไฟที่คุณประหยัด ซึ่งสูงขึ้นมาก
ทำไม Solar Self-Consumption เป็นเครื่องมือเดียวที่ลงทุนใน <15 สัปดาห์ แล้วล็อกต้นทุน 15-25 ปี
ลองนึกถึงเครื่องมือทางการเงินที่ CFO มีให้เลือกเพื่อ hedge ความเสี่ยงด้านพลังงาน: (1) สัญญาซื้อขายไฟแบบ fixed price ระยะยาวกับ EGAT/PEA — ไม่เปิดให้เซ็นในตอนนี้ (2) hedge ราคา LNG ผ่านสัญญา derivatives — โรงงานทำไม่ได้โดยตรง, ต้องผ่านโบรกเกอร์, สภาพคล่องต่ำ (3) ลงทุนในโรงไฟฟ้าก๊าซของตัวเอง — ใช้เวลา 3-5 ปี (4) Solar self-consumption บนหลังคา — ลงทุนได้ใน 8-14 สัปดาห์
ทำไมโซลาร์ self-consumption ถึงทำได้ใน 8-14 สัปดาห์: (1) ไม่ต้องขอใบอนุญาตขายไฟกลับเข้าระบบ (ใช้ไฟเองภายในโรงงาน ไม่ใช่โครงการ Net Metering / Direct PPA) (2) ไม่ต้องสร้าง infrastructure ใหม่ — ใช้พื้นที่หลังคาที่มีอยู่แล้ว (3) ขนาดโครงการ 500 kWp - 5 MWp อยู่ในสเกลที่ EPC ติดตั้งได้เร็ว (4) BOI กับ พ.ร.ฎ. 805 ยังเปิดอยู่ — ไม่ต้องรอ window ใหม่
ขนาดที่ทำให้ตัวเลขสวยขึ้นชัดอยู่ที่ 500 kWp - 5 MWp — ครอบคลุม Daytime Load ของโรงงาน 30-60% โดยไม่ต้องสนใจการจัดเก็บพลังงาน Self-consumption Ratio อยู่ที่ 80-95% (ลงเหลือ 65-80% ถ้าโรงงานทำงานกะเดียว) IRR หลังหักภาษีอยู่ที่ 18-25% สำหรับโรงงานที่จ่ายค่าไฟ > 1 ล้านบาท/เดือน — แตะระดับการลงทุนที่ board ส่วนใหญ่อนุมัติทันที
Zero-Capex PPA: กลไกจริงสำหรับ CFO ที่งบลงทุนตึง (ตัวเลขจริง ไม่ใช่การตลาด)
ถ้า CapEx ไม่มี หรือ board ไม่อยากเพิ่ม fixed asset โครงสร้างที่ตอบโจทย์คือ Power Purchase Agreement (PPA) แบบ behind-the-meter: ผู้พัฒนาโซลาร์ออกเงินลงทุนทั้งหมด เป็นเจ้าของอุปกรณ์ คุณเซ็นสัญญาซื้อไฟจากระบบนี้ในราคา fixed ระยะยาว 12-20 ปี โดยปกติราคา PPA ต่ำกว่าราคาไฟจาก grid ปัจจุบัน 20-35%
ตัวเลขจริง: โรงงานที่ปัจจุบันจ่ายไฟ 3.95 บาท/หน่วย เซ็น PPA 12 ปีในราคา 2.85-3.10 บาท/หน่วย (escalation 1.5-2.5% ต่อปี) ประหยัดเฉลี่ย 0.85-1.10 บาท/หน่วย × volume ที่โซลาร์ผลิตได้ สำหรับโรงงานใช้ไฟ 1 ล้านหน่วย/เดือน ติดตั้ง 2 MWp ผลิตได้ ~ 250,000 หน่วย/เดือน ประหยัด ~ 210,000-275,000 บาท/เดือน หรือ 2.5-3.3 ล้านบาท/ปี โดยไม่ลงทุนเงินสดสักบาท
เปรียบเทียบ Self-Owned vs PPA: Self-Owned ROI สูงกว่า (IRR 18-25%) แต่ใช้เงิน 15-25 ล้านบาทต่อ 1 MWp และต้องดูแล O&M เอง PPA IRR ที่เห็นเป็น 0% (ไม่ใช้เงิน) แต่ไม่ได้สิทธิภาษี BOI/พ.ร.ฎ. 805 — สิทธิ์เป็นของผู้พัฒนา ส่วนตัวคุณได้แค่ค่าไฟที่ถูกลง เลือกตามว่า board ของคุณอยากใช้ tax shield ทั้งหมดเองหรือไม่ — ในกรณีโรงงานที่กำลังจ่าย CIT 20% เต็ม การลงทุนเองมักได้เปรียบ ส่วน PPA เหมาะกับโรงงานที่ tax credit ใช้ไม่หมดอยู่แล้ว สำหรับ details ดู คู่มือ PPA คืออะไร
หน้าต่างภาษี BOI Section 30/8 + พ.ร.ฎ. 805 (ธ.ค. 2567) — ทำไมอาจปิดถ้าฮอร์มุซเปิด
พ.ร.ฎ. 805 ประกาศใช้ ธ.ค. 2567 ก่อนวิกฤตฮอร์มุซ ให้สิทธิ์โรงงานหักค่าเสื่อมราคาโซลาร์ในอัตรา 1.5 เท่าของมูลค่าจริง — สำหรับโครงการที่เข้าระบบในช่วงเวลาที่กำหนด รวมกับ BOI Section 30/8 (ยกเว้นภาษีนิติบุคคล 8 ปี สำหรับการลงทุนพลังงานทดแทน) สิทธิ์รวมเหล่านี้ลดต้นทุนภาษีโซลาร์ลงได้ราว 25-35% ของมูลค่าโครงการ
เหตุผลที่หน้าต่างนี้อาจปิดถ้าฮอร์มุซเปิด: ทั้งสอง incentive ถูกออกแบบในยุคที่รัฐต้องการเร่งให้ภาคเอกชนช่วยลด carbon intensity ของระบบไฟฟ้า เมื่อสถานการณ์เปลี่ยน (LNG ลด, Ft ลด, ความจำเป็นเร่งด่วนลด) รัฐบาลปกติจะทบทวนการต่ออายุ incentive หรืออาจไม่ต่อก็ได้ ไม่มีประกาศชัดเจนว่าจะปิดเมื่อไหร่ — แต่ history บอกเราว่ารัฐบาลใช้ window มาตรการนี้ในจังหวะที่จำเป็น
Action item: ถ้าโรงงานคุณคิดที่จะลงทุนโซลาร์ — สมัคร BOI/พ.ร.ฎ. 805 ขณะหน้าต่างยังเปิด ขั้นตอน BOI ใช้เวลา 60-90 วัน เริ่มกระบวนการตอนนี้ดีกว่ารอความชัดเจน รายละเอียดสิทธิ์ดูที่ คู่มือ BOI โซลาร์ 2569 — Worked Example สำหรับการประเมินบิลปัจจุบันก่อนตัดสินใจ ดู Factory Electricity Cost ไทย
7-Day Action Checklist สำหรับ CFO ก่อนบอร์ดประชุมรอบหน้า
ถ้าคุณอ่านมาถึงตรงนี้แล้วเห็นด้วยกับ thesis — ลองทำ checklist 7 วันนี้ก่อนบอร์ดประชุมรอบหน้า: วันที่ 1-2 ดึงบิลค่าไฟ 12 เดือนย้อนหลัง วิเคราะห์ trend ของ Ft, Demand Charge, Energy Charge แยกกัน วันที่ 3-4 วัดพื้นที่หลังคาที่ใช้ติดโซลาร์ได้ (ใช้ Google Earth วัดเป็น m² คูณ 0.15 จะได้ kWp คร่าว ๆ)
วันที่ 5 ใช้เครื่องคำนวณ ROI โซลาร์ของ CapSolar คำนวณ payback / IRR เบื้องต้น (ใช้ตัวเลขจริงจากบิลของคุณ ไม่ใช่ default) วันที่ 6 ขอใบเสนอราคาเบื้องต้น 2-3 รายจาก EPC ที่น่าเชื่อถือ ขอทั้ง Self-Owned และ Zero-Capex PPA quote วันที่ 7 ทำ memo 1 หน้าเสนอ board พร้อมตารางเปรียบเทียบ 3 ทาง: ไม่ทำอะไรเลย, Self-Owned, PPA — แสดง NPV 15 ปี และความเสี่ยงด้านราคาไฟแต่ละทาง
ข้อสำคัญที่ผมเตือนทุก CFO ที่คุยด้วยในช่วง 6 เดือนนี้: ของฮอร์มุซ ไม่ใช่เหตุการณ์ตามรอบ มันคือการเปลี่ยน term structure ของตลาด LNG ระยะยาว ถึงฮอร์มุซเปิดพรุ่งนี้ ตลาด LNG ก็ไม่กลับไปเหมือนปี 2567 อีกแล้ว — เพราะ shipping route reset, force majeure clauses ถูกเปิดใช้, ผู้ซื้อรายใหม่ (ญี่ปุ่น, เกาหลีใต้, เยอรมนี) เซ็น contract ระยะยาวกับ supplier ใหม่ที่ไม่ผ่านฮอร์มุซแล้ว Thailand ที่ pricing ค่อนข้าง passive จะรับผลกระทบเป็นปีท้าย ๆ ของห่วงโซ่
ทางออกง่ายที่สุดที่ CFO มีอยู่จริงในวันนี้คือ Solar Self-Consumption — มีหน้าต่างเวลาแคบประมาณ 8-14 สัปดาห์ + สิทธิ์ภาษีที่อาจปิดได้ทุกเมื่อ ถ้าคุณรอ คุณจะได้บิลที่หนักกว่า + window ที่แคบกว่า ทำตอนนี้ดีกว่ารอ
เปิดเครื่องคำนวณ ROI โซลาร์ (CapSolar)คำถามที่พบบ่อย
ก่อนบอร์ดประชุมรอบหน้า — ให้ CapSolar ทำ assessment ฟรี
วิศวกรของเราจะดึงบิลค่าไฟ 12 เดือนของคุณ วัดหลังคา และสร้าง ROI memo 1 หน้าที่คุณนำเข้า board ได้ทันที — ครอบคลุมทั้ง Self-Owned และ Zero-Capex PPA path ฟรี ไม่มีข้อผูกมัด
ขอ assessment ฟรี — โทร/ไลน์ CapSolar