CBAM คืออะไร — ทำไมโรงงานไทยต้องสนใจ
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) คือกลไกการปรับราคาคาร์บอนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป ช่วงเปลี่ยนผ่านที่ให้รายงานอย่างเดียวคือ 1 ต.ค. 2023 – 31 ธ.ค. 2025 และเข้าสู่ช่วงบังคับใช้จริงที่มีภาระทางการเงินตั้งแต่ 1 มกราคม 2026 ครอบคลุม 6 อุตสาหกรรม: เหล็กและเหล็กกล้า อลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ยเคมี ไฟฟ้า และไฮโดรเจน ผู้นำเข้าใน EU (authorised CBAM declarant) ต้องซื้อ CBAM certificate ซึ่งคิดราคาจากการประมูลสิทธิ EU ETS — ราคาทางการที่คณะกรรมาธิการยุโรปประกาศสำหรับปี 2026 คือ EUR 75.36 ต่อตัน CO2e (ไตรมาส 1) และ EUR 75.28 (ไตรมาส 2) เริ่มขาย certificate ตั้งแต่ 1 ก.พ. 2027 และต้องยื่นรายงานประจำปีพร้อมส่งมอบ certificate ของสินค้าที่นำเข้าในปี 2026 ภายใน 30 ก.ย. 2027 ผู้นำเข้าที่นำเข้าสินค้า CBAM ไม่ถึง 50 ตันต่อปีได้รับยกเว้น หากไม่ส่งมอบ certificate ตามกำหนดจะถูกปรับเท่ากับค่าปรับการปล่อยเกินของ EU ETS ต่อทุก certificate ที่ขาด (มาตรา 26 ของ Regulation (EU) 2023/956) กฎข้อเดียวที่ตัดสินว่าโซลาร์ช่วยลด CBAM ได้หรือไม่คือ: EU นับการปล่อยทางอ้อมจากไฟฟ้า (indirect emissions) เฉพาะซีเมนต์และปุ๋ย ส่วนเหล็ก อลูมิเนียม และไฮโดรเจนนับเฉพาะการปล่อยทางตรง (CBAM Q&A ของคณะกรรมาธิการยุโรป อัปเดต 27 พ.ค. 2026) ไฟฟ้าจากกริดไทยทุก MWh มีค่าคาร์บอนราว 0.45 tCO2e (Thailand Grid Emission Factor จาก TGO) ซึ่งเข้าไปอยู่ในต้นทุน CBAM ของซีเมนต์และปุ๋ยที่ส่งออกไป EU และอยู่ใน carbon footprint ของสินค้าที่ลูกค้า EU ขอทุกอุตสาหกรรม
EU CBAM vs UK CBAM — ตารางเทียบสำหรับโรงงานส่งออกไทย
อัปเดต 5 ต.ค. 2569 — ตรวจกับเอกสารทางการของ EU และ UK
CBAM ของสหราชอาณาจักรไม่ใช่แค่ข้อเสนออีกต่อไป: Finance Act 2026 ภาค 5 กำหนดให้ใช้กับสินค้าที่นำเข้า UK ตั้งแต่ 1 ม.ค. 2027 สำหรับโรงงานไทย ทั้งสองระบบต้องการสิ่งเดียวกันคือข้อมูลการปล่อยรายสินค้าที่ผ่านการทวนสอบ แต่ต่างกันที่อุตสาหกรรม เกณฑ์ขั้นต่ำ และที่สำคัญคือการปล่อยแบบไหนถูกนับ ตารางนี้สรุปสิ่งที่ผู้ส่งออกไทยต้องรู้ และสิ่งที่โซลาร์บนหลังคาเปลี่ยนได้หรือเปลี่ยนไม่ได้
| หัวข้อ | EU CBAM | UK CBAM |
|---|---|---|
| สถานะ | ช่วงบังคับใช้จริงตั้งแต่ 1 ม.ค. 2026 (ช่วงเปลี่ยนผ่านที่รายงานอย่างเดียว: 1 ต.ค. 2023 – 31 ธ.ค. 2025) | ใช้กับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 ม.ค. 2027 (Finance Act 2026 ภาค 5 มาตรา 158) |
| อุตสาหกรรม | เหล็กและเหล็กกล้า อลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน ไฟฟ้า | อลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน เหล็กและเหล็กกล้า — แก้วและเซรามิกถูกตัดออกจากขอบเขตปี 2027 และไม่รวมไฟฟ้า |
| ใครต้องจ่าย | ผู้ยื่น CBAM ที่ได้รับอนุญาตใน EU (ผู้นำเข้าหรือตัวแทนพิธีการศุลกากร) โรงงานไทยไม่ต้องจ่ายเอง แต่ต้องส่งข้อมูลการปล่อยให้ | ผู้นำเข้าใน UK (มาตรา 146) โรงงานไทยไม่ต้องจ่ายเอง แต่ต้องส่งข้อมูลการปล่อยให้ |
| เกณฑ์ขั้นต่ำ | ยกเว้นหากนำเข้าสินค้า CBAM ไม่ถึง 50 ตัน (น้ำหนักสุทธิ) ต่อผู้นำเข้าต่อปี | ต้องลงทะเบียนเมื่อมูลค่าสินค้า CBAM ถึง £50,000 ใน 12 เดือน (เปิดลงทะเบียน 1 ม.ค. 2028) |
| ราคา/อัตรา | certificate อิงราคาประมูล EU ETS: EUR 75.36/ตัน (Q1 2026), EUR 75.28/ตัน (Q2 2026) ตั้งแต่ปี 2027 ประกาศรายสัปดาห์ ภาระสุทธิหักด้วยส่วนปรับ free allocation ที่ทยอยลดลงในปี 2026–2034 | ไม่มี certificate — เป็นภาษีตามอัตรา CBAM ต่อตัน ที่รัฐบาลกำหนดรายไตรมาสจากราคาประมูล UK ETS พร้อมส่วนปรับ free allocation เริ่มประกาศอัตราตั้งแต่ 1 ม.ค. 2027 |
| กำหนดแรก | เริ่มขาย certificate 1 ก.พ. 2027; ยื่นรายงานประจำปีและส่งมอบ certificate ของสินค้านำเข้าปี 2026 ภายใน 30 ก.ย. 2027 | รอบบัญชีแรก = ปีปฏิทิน 2027 ยื่นแบบและชำระภายใน 31 พ.ค. 2028 หลังจากนั้นเป็นรายไตรมาส |
| การปล่อยที่นับ | ทางตรง + ทางอ้อม (ไฟฟ้า) สำหรับซีเมนต์และปุ๋ย; ทางตรงอย่างเดียวสำหรับเหล็ก อลูมิเนียม ไฮโดรเจน | ทางตรงอย่างเดียว; เลื่อนการนับการปล่อยทางอ้อมไปเร็วที่สุดปี 2029 |
| โซลาร์บนหลังคาช่วยอะไร | ซีเมนต์/ปุ๋ย: ลด embedded emissions ที่ยื่นและจำนวน certificate — หากผู้นำเข้าใช้ข้อมูลจริงที่ผ่านการทวนสอบของคุณ ไม่ใช่ค่า default; เหล็ก/อลูมิเนียม: ยังไม่ลดค่า CBAM แต่ลด carbon footprint ที่ลูกค้าขอ | ไม่มีผลต่อ UK CBAM ปี 2027–2028 ในทุกอุตสาหกรรม แต่ยังลด carbon footprint ของสินค้าสำหรับรายงาน ESG/Scope 3 ของลูกค้า |
| ราคาคาร์บอนที่จ่ายในไทย | หักได้หากจ่ายจริงและได้รับการรับรองโดยผู้ตรวจอิสระ | ขอ Carbon Price Relief ได้หากสินค้าอยู่ภายใต้ระบบราคาคาร์บอนที่เข้าเกณฑ์ พร้อมหลักฐาน |
ควรทำอะไรตอนนี้: (1) ผู้ส่งออกเหล็ก/อลูมิเนียมไป UK — ถามลูกค้าว่าเกินเกณฑ์ £50,000 หรือไม่ และเตรียมข้อมูลการปล่อยทางตรงรายสินค้าที่ผ่านการทวนสอบสำหรับสินค้าที่ส่งในปี 2027 มิฉะนั้นผู้นำเข้าจะใช้ค่า default ของรัฐบาล UK (2) ผู้ส่งออกซีเมนต์/ปุ๋ยไป EU — ไฟฟ้าจากโซลาร์ที่ใช้เองจะลด embedded emissions ที่ยื่นได้ก็ต่อเมื่ออยู่ในรายงานการปล่อยของโรงงานที่ผ่านการทวนสอบ (3) ทุกอุตสาหกรรม — โซลาร์ยังลด carbon footprint ของสินค้าที่ลูกค้าใช้ในรายงาน Scope 3
แหล่งข้อมูลทางการ: HMRC — UK CBAM policy summary · Finance Act 2026 ภาค 5 · HM Treasury — CBAM factsheet · European Commission — ราคา CBAM certificate · European Commission — CBAM (รวม CBAM Q&A อัปเดต 27 พ.ค. 2026)
ESG Reporting — ข้อบังคับใหม่สำหรับบริษัทไทย
นอกจาก CBAM แล้ว บริษัทไทยยังเผชิญข้อกำหนด ESG ที่เข้มงวดขึ้นอย่างต่อเนื่อง สำนักงาน ก.ล.ต. (SEC) และตลาดหลักทรัพย์ (SET) กำหนดให้บริษัทขนาดใหญ่เปิดเผยข้อมูลสภาพภูมิอากาศตามมาตรฐาน ISSB ตั้งแต่ปี 2026 (รายงานฉบับแรกส่งปี 2027) SET กำลังปรับเกณฑ์ ESG จากระบบภายในมาใช้ FTSE Russell ESG criteria เป็นมาตรฐานสากล โรงงานส่งออกจำเป็นต้องมี: ข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ตรวจสอบได้ การติดตามห่วงโซ่อุปทานที่สะอาด และระบบ monitoring พลังงาน ร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Draft Climate Change Act) ยังเตรียมนำกลไก carbon pricing และ ETS มาใช้ในประเทศ ในบริบทนี้ โซลาร์เซลล์คือวิธีที่ง่ายและเร็วที่สุดในการลดการปล่อย Scope 2 (ไฟฟ้าที่ซื้อ) พร้อมข้อมูลที่ตรวจสอบได้ทุกหน่วย โดยสามารถเสริมด้วยใบรับรอง I-REC พลังงานหมุนเวียนเพื่อยืนยัน RE100/Scope 2 ตาม GHG Protocol — เริ่มจากเข้าใจบิลค่าไฟโรงงานก่อน แล้วจะเห็นจุดที่โซลาร์ช่วยลดได้ชัดเจน
โซลาร์เซลล์ลดคาร์บอนในสินค้าส่งออกได้อย่างไร
โซลาร์เซลล์บนหลังคาโรงงานลด Scope 2 (การปล่อยจากไฟฟ้าที่ซื้อ) ได้โดยตรง และข้อมูลการผลิตไฟฟ้าตรวจสอบได้ (auditable) ทุกหน่วยผ่านระบบ monitoring แต่จะลด CBAM ได้แค่ไหนขึ้นกับชนิดสินค้า: ซีเมนต์และปุ๋ยซึ่ง EU นับการปล่อยทางอ้อม การใช้ไฟกริดน้อยลงจะลด embedded emissions ที่ผู้นำเข้า EU ยื่น และลดจำนวน certificate ที่ต้องซื้อ — โดยมีเงื่อนไขว่าผู้นำเข้าใช้ข้อมูลการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบของโรงงานคุณ ไม่ใช่ค่า default ส่วนเหล็ก อลูมิเนียม และไฮโดรเจน EU CBAM ปัจจุบันนับเฉพาะการปล่อยทางตรง โซลาร์จึงไม่ลดค่า certificate แต่ช่วยลด carbon footprint ของสินค้าที่ลูกค้า EU ขอใช้ในรายงาน Scope 3 และ ESG ตัวอย่างการคำนวณ: ระบบโซลาร์ 1 MWp บนหลังคาโรงงานในกรุงเทพฯ ผลิตไฟได้ราว 1,350 MWh ต่อปี ลดการปล่อยได้ราว 608 tCO2e ต่อปี (1,350 MWh x 0.45 tCO2e/MWh) หากคิดมูลค่าที่ EUR 80 ต่อตัน (ใกล้ราคาทางการรายไตรมาสปี 2026 ราว EUR 75) จะได้ราว EUR 48,600 ต่อปี (ราว 1.85 ล้านบาท) ให้ถือเป็นเพดานสูงสุด ซึ่งกลายเป็นเงินที่ประหยัด CBAM ได้จริงเฉพาะสินค้าที่นับการปล่อยทางอ้อมเท่านั้น คำนวณ ROI โซลาร์ของคุณ หรือ คำนวณการลดคาร์บอน
สถานะ BOI กับ CBAM Compliance
สำหรับโซลาร์ที่โรงงานติดตั้งเพื่อใช้เอง BOI งดให้การส่งเสริมสำหรับคำขอที่ยื่นตั้งแต่ 1 ก.ค. 2568 (ประกาศ BOI ที่ 3/2568 แก้ไขมาตรการภายใต้ประกาศที่ 15/2565 ซึ่งเคยแก้ไขแล้วในปี 2567 ด้วยประกาศที่ 8/2567 และ 12/2567) จึงไม่มี "BOI หมวด 7.1 ยกเว้นภาษี 8 ปี" หรือ "EEC +50%" ให้ซ้อน ความคุ้มค่ามาจากการประหยัดค่าไฟ — และสำหรับผู้ส่งออกซีเมนต์/ปุ๋ย คือการลดต้นทุน CBAM ตรวจประกาศ BOI ฉบับล่าสุดก่อนวางแผนสิทธิประโยชน์ใด ๆ: ประกาศ BOI ที่ 3/2568 (PDF) — อ่านเพิ่มเติมที่ BOI กับโซลาร์ และดูคู่ขนานในประเทศ ภาษีคาร์บอนไทย & พ.ร.บ.โลกร้อน โรงงานต้องเตรียมอะไร ควรประเมินเงินลงทุนจริงก่อน — ดูโครงสร้างต้นทุนติดตั้งโซลาร์โรงงานแบบแยกรายการเพื่อกำหนดมูลค่าโครงการ
BOI งดส่งเสริมโซลาร์ใช้เองสำหรับคำขอที่ยื่นตั้งแต่ 1 ก.ค. 2568 (ประกาศ BOI ที่ 3/2568) — ตรวจประกาศ BOI ฉบับล่าสุดก่อนวางแผนสิทธิประโยชน์ใด ๆ
คาร์บอนเครดิตจากโซลาร์ — มูลค่าเพิ่มที่มองข้าม
โซลาร์เซลล์ไม่เพียงลดค่าไฟ (และต้นทุน CBAM สำหรับผู้ส่งออกซีเมนต์/ปุ๋ย) เท่านั้น แต่ยังสร้างรายได้เพิ่มเติมจากคาร์บอนเครดิตอีกด้วย ระบบ T-VER (Thailand Voluntary Emission Reduction) ของ TGO อนุญาตให้โครงการโซลาร์ที่ผ่านการรับรองสามารถออกคาร์บอนเครดิตจากไฟฟ้าสะอาดที่ผลิตได้ คณะรัฐมนตรีได้อนุมัติการซื้อขาย carbon credit futures บนตลาดแลกเปลี่ยน และกรอบ tokenization ช่วยเพิ่มสภาพคล่อง ปัจจุบันคาร์บอนเครดิตแบบสมัครใจในไทยซื้อขายอยู่ที่ 150-300 บาท/tCO2e สิ่งที่ทำให้น่าสนใจมากคือ: สิทธิประโยชน์สามารถซ้อนกันได้ — ประหยัดค่าไฟ + ลดต้นทุน CBAM (สำหรับสินค้าที่ EU นับการปล่อยทางอ้อม เช่น ซีเมนต์และปุ๋ย) + รายได้จากคาร์บอนเครดิต ทั้งสามส่วนมาจากการติดตั้งโซลาร์เพียงครั้งเดียว อ่านรายได้คาร์บอนเครดิต T-VER เชิงลึกประกอบ คำนวณการลด CO2 ของคุณ ตัวอย่างกลุ่มที่ได้ประโยชน์ชัดคืออุตสาหกรรมส่งออกที่ใช้ไฟฟ้าเข้มข้น เช่นโรงงานแปรรูปอาหารทะเล/ปลาที่ส่งออก EUซึ่งลด Scope 2 แล้วยังได้คาร์บอนเครดิตเสริม ตัวอย่างผู้ส่งออกชิ้นส่วนยานยนต์ที่ใช้โซลาร์ตอบ audit ของ OEM: โรงงานชลบุรี 1.8 MW แบบไม่ต้องลงทุนเอง
T-VER คาร์บอนเครดิต: 150-300 บาท/tCO2e — เสริมจากการประหยัดค่าไฟ (+ CBAM สำหรับซีเมนต์/ปุ๋ย)
Case Study — โรงงานเหล็กส่งออก EU ติดโซลาร์ 1 MWp
ตัวอย่างนี้จำลองจากพารามิเตอร์จริงของโรงงานเหล็กส่งออก EU ในเขตนิคมอุตสาหกรรม หมายเหตุ (อัปเดต 5 ต.ค. 2569): เหล็กอยู่ในรายการสินค้าที่ EU นับเฉพาะการปล่อยทางตรง (Annex II ของ Regulation (EU) 2023/956) คาร์บอน 608 tCO2e ที่โซลาร์ลดได้จึงไม่ลดค่า CBAM certificate ของโรงงานนี้ในปัจจุบัน ตัวเลขคืนทุนด้านล่างคิดจากค่าไฟที่ประหยัดได้เท่านั้น ส่วนการลดคาร์บอนใช้เป็นข้อมูล Scope 3 ให้ลูกค้า EU
Roadmap — 5 ขั้นตอนเตรียมโรงงานให้พร้อม CBAM
การเตรียมพร้อมสำหรับ CBAM ไม่ใช่เรื่องที่ต้องทำทีเดียวจบ แต่เป็นกระบวนการ 5 ขั้นตอนที่สามารถเริ่มต้นได้ทันที — เมื่อพร้อมเปรียบเทียบผู้ให้บริการ ใช้Checklist 20 ข้อเปรียบเทียบใบเสนอราคาโซลาร์ การรายงาน CBAM/ESG ต้องมีฐานข้อมูลปล่อยก๊าซระดับองค์กรก่อน เริ่มที่คาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กร (CFO) ขึ้นทะเบียน อบก.
ตรวจสอบ Baseline Emissions
ตรวจสอบการปล่อย Scope 1 + Scope 2 ปัจจุบัน เก็บข้อมูลค่าไฟย้อนหลัง 12 เดือน คำนวณ tCO2e ต่อตันผลิตภัณฑ์
ประเมินศักยภาพโซลาร์
ประเมินพื้นที่หลังคา ออกแบบขนาดระบบที่เหมาะสม คำนวณ self-consumption ratio CapSolar ให้บริการสำรวจพื้นที่ฟรี
ประเมินพื้นที่หลังคาตรวจประกาศ BOI ล่าสุดก่อนนับสิทธิประโยชน์ใด ๆ
โซลาร์ใช้เองไม่ได้รับการส่งเสริมจาก BOI แล้ว (คำขอตั้งแต่ 1 ก.ค. 2568 ประกาศ BOI ที่ 3/2568) อย่าตั้งงบโดยนับ "ยกเว้นภาษี 8 ปี" หรือ "EEC bonus" ตรวจประกาศฉบับล่าสุดและสถานะภาษีของบริษัทก่อนยื่นเอกสารใด ๆ
ติดตั้งโซลาร์ + Monitoring
ติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์ ติดตั้งระบบ monitoring สำหรับรายงาน CBAM เชื่อมต่อข้อมูลการผลิตไฟฟ้ากับระบบ ESG reporting
ลงทะเบียน T-VER คาร์บอนเครดิต
ลงทะเบียนโครงการกับ TGO เพื่อออก T-VER carbon credits เพิ่มรายได้จากคาร์บอนเครดิตนอกเหนือจากการประหยัดค่าไฟ (และ CBAM สำหรับผู้ส่งออกซีเมนต์/ปุ๋ย)
ทำไมเลือก CapSolar เป็นพาร์ทเนอร์ ESG+Solar
CapSolar มีประสบการณ์ติดตั้งโซลาร์เซลล์บนหลังคาโรงงานมากกว่า 80+ MWp จาก 150+ โครงการทั่วประเทศไทย ให้บริการ EPC + O&M ครบวงจร พร้อมจัดเตรียมข้อมูลการผลิตไฟฟ้าสำหรับรายงานคาร์บอนให้ผู้ซื้อ และสำหรับคำขอข้อมูลการปล่อยจากผู้ยื่น CBAM เราให้เครื่องมือคำนวณฟรี: เครื่องคำนวณ ROI โซลาร์ เครื่องคำนวณคาร์บอน เครื่องวิเคราะห์บิลค่าไฟ
อ่านเพิ่มเติม
ESG + CBAM ตามประเภทอุตสาหกรรม
ดูแนวทางโซลาร์เฉพาะอุตสาหกรรม — แต่ละสาขามีโปรไฟล์พลังงานและแรงขับด้านคาร์บอนต่างกัน
ขอรับประเมิน CBAM Impact ฟรี
CapSolar ช่วยประเมินว่าโซลาร์เซลล์เปลี่ยนอะไรให้โรงงานคุณ — ค่าไฟ คาร์บอนฟุตพริ้นท์ และต้นทุน CBAM (สำหรับซีเมนต์/ปุ๋ย) พร้อมจัดเตรียมข้อมูลการผลิตไฟฟ้าสำหรับลูกค้า EU